Tôi khuyên nhiều người bạn của tôi đi tiêm phòng Covid-19 ngay khi có thể. Trong số đó không ít người phản đối tiêm phòng, ngay cả những nhân viên y tế đã nghỉ hưu.
Những người phản đối có thể được chia thành 03 nhóm chủ yếu như sau:
(1) Nhóm cho rằng không thể chống Covid-19 vì đó là ý trời, do đó dẫn đến phủ nhận quyết tâm “chống dịch như chống giặc” của chúng ta. Những người này thường là những người có tuổi và có tín ngưỡng;
(2) Nhóm bị ảnh hưởng bởi phong trào phản đối tiêm chủng lan truyền từ nước ngoài vào nước ta qua mạng xã hội. Họ cho rằng có thể tạo ra sự phòng bệnh một cách tự nhiên; vaccine có hại cho cơ thể; và virus biến đổi nhanh chóng thành các biến chủng khác nhau làm tiêm phòng trở nên vô tác dụng.
(3) Nhóm sợ tác dụng phụ của tiêm chủng và hy vọng đa số tiêm chủng đạt được miễn dịch cộng đồng và như vậy họ hưởng lợi theo mà không phải tiêm.
Tôi ngạc nhiên và hỏi họ tại sao không xem TV hay báo chí khác để có hiểu biết chính xác hơn về tiêm ngừa Covid-19. Họ hầu như chỉ xem các chương trình giải trí trên TV và xem những tin giật gân trên báo chí và mạng xã hội.
Họ không thích xem chương trình thời sự trên TV hoặc báo chí khác. Hỏi dò tôi được biết có mấy lý do chủ yếu sau:
(1) mất lòng tin đối với những thông tin, tuyên truyền chính thống (vì có quá nhiều sự khác biệt giữa các thông tin, tuyên truyền đó với thực tế, thậm chí từ giá cả trở đi);
(2) cách thức thông tin, tuyên truyền bị vón cục trong một số mục rất nặng nề;
(3) các thông tin đó nặng tính chuyên môn, tính hàn lâm và dài dòng không cần thiết, gây khó hiểu…
Nói tóm lại: Nhu cầu xem thời sự hay các vấn đề chuyên môn trên báo chí “chính thống” bị triệt tiêu chủ yếu do mất lòng tin. Trong khi đó mạng xã hội đa dạng, phong phú, cực kỳ nhanh gọn và linh động phù hợp với mọi trình độ, mọi lứa tuổi,…
Liệu có cần cải cách toàn diện hệ thống thông tin, truyền thông “chính thống”?
Một người bạn vừa báo tin cho tôi nói “người đứng đầu Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài viết thư cảm ơn VietBay”. Tôi đọc lá thư của ông thì không thấy nhắc đến VietBay, nhưng trong thông báo đăng trên trang Facebook Ủy Ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài thì có.
Kể từ khi làn sóng thứ 4 của đại dịch Covid-19 bùng phát tại Việt Nam, hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) đã rất quan tâm, theo dõi và chia sẻ với đồng bào trong nước phòng, chống dịch.
Tính từ 5/6/2021 đến nay, số tiền quyên góp cho công tác phòng chống dịch và Quỹ Vắc-xin phòng chống Covid-19 của cộng đồng NVNONN đã lên tới 10,5 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, gần 30 tổ chức hội đoàn người Việt ở Pháp, Mỹ, Canada… đã phát động chiến dịch “Chung tay vì Việt Nam” và “10.000 liều vắc xin cho Việt Nam” trên khắp thế giới, sớm chuyển về trong nước nhằm hỗ trợ người dân đặc biệt là các y bác sỹ và những người đang làm việc ở tuyến đầu vượt qua đại dịch Covid-19. Từ tháng 7/2021, VietBay – nhóm người Việt tại Bay Area, San Francisco, Mỹ cũng đã thực hiện chiến dịch gây quỹ để hỗ trợ người lao động nghèo tại TP. Hồ Chí Minh. Cho đến nay, gần 10.000 suất quà đã được trao đến những người dân cần sự giúp đỡ nhất ở TP. HCM.
Đúng là VietBay đang gây quỹ ủng hộ bà con gặp khó khăn vì COVID ở Việt Nam, nhưng VietBay, ít nhất là cá nhân tôi, không gây quỹ vì “hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”. Nếu tôi có hưởng ứng một lời kêu gọi nào đó, đó là lời kêu cứu của đồng bào.
Tổ quốc luôn giữ một vị trí thiêng liêng trong trái tim những người con Việt, nhưng anh chị em VietBay chúng tôi chủ trương phi chính phủ, không ủng hộ cũng không phản đối các hoạt động có liên quan đến bất kỳ chính phủ nào. Tôi đề nghị Ủy Ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài đính chính.
Thưa ông Hiệu,
Nếu ông muốn tri ân VietBay, hay là xử lý nạn sứ quán nhũng nhiễu? COVID rồi cũng sẽ qua, nhưng người Việt ở nước ngoài như chúng tôi thì không biết bao giờ mới thoát được đại dịch tham nhũng vòi vĩnh này. COVID chỉ mới có một hai năm thôi mà dân đã khổ bao nhiêu, còn “dịch sứ quán” đã kéo dài mười mấy năm nay rồi.
Chắc ông cũng biết giá làm passport Việt Nam theo Thông tư 264 chỉ có 70 USD, nhưng ở San Francisco và nhiều nơi khác sứ quán thích thì đòi 170 USD không thích thì đòi hơn nữa. Tôi đoán có khi 100 USD dư ra là để ủng hộ người lao động nghèo ở các sứ quán, thật tội nghiệp những người con xa xứ phải hút máu đồng bào mà sống. Nhưng đợi mãi mà không thấy lời kêu gọi đóng góp chính thức của Đảng và Nhà nước, nên tôi cũng chưa dám tự tiện hưởng ứng.
Hai câu cuối là tôi đùa chút đỉnh, mong ông bỏ qua. Chuyện sứ quán nước nhà cười ra nước mắt. Chúng tôi cũng đã kêu cứulâu lắm rồi, nên nếu ông nói như những người tiền nhiệm rằng chưa nhận được thông tin, không có bằng chứng thì thôi coi như tôi chưa nói gì vậy. Con virus nhũng nhiễu này cũng lạ lắm, đến giờ khoa học vẫn chưa chứng minh được tại sao chỉ có dân mới thấy, còn quan không thấy bao giờ.
Hình ảnh đoàn người bồng bế nhau đi bằng xe máy, theo báo chí trong nước là lên đến hàng ngàn, di chuyển từ Sài Gòn tỏa đi nhiều hướng, chạy về quê nhà trong lúc dịch bệnh và lệnh phong tỏa ngặt nghèo này, đang làm nhói tim không biết bao người.
Có người đi đến 800 cây số để về miền Trung, và có người đi gần gấp đôi như vậy để đến Nghệ An. Và còn rất nhiều đích đến nữa. Ngoài những nhóm xe máy, người ta còn thấy cả những gia đình đi bằng xe đạp, thậm chí là liều lĩnh đi bộ. Tất cả đều là người nghèo Việt Nam, những con người cần lao từ mọi miền đã đổ về Sài Gòn, tìm một công việc để dựng đời mình, hoặc để kiếm chút ít dư dả gửi cho cha mẹ ở quê.
Lý do họ rời bỏ Sài Gòn, bởi không còn tin tưởng vào các chính sách chống dịch của nhà cầm quyền, và cũng không đủ sức để cầm cự thêm nữa khi mất việc, không còn gì để sống tiếp nay mai. Hẳn nhiên, chính quyền Hồ Chí Minh đang nợ những con người này một lời xin lỗi, vì đã không cưu mang họ được, qua những tháng ngày này, bất chấp việc tuyên truyền nói dối rằng luôn lo đủ cho mọi người gặp khó khăn.
Nhưng không phải vì chính quyền hết khả năng trong đại dịch. Bản tin tài chính cuối tháng 7-2021 của Ủy ban thành phố Hồ Chí Minh khoe rằng bất chấp đại dịch khó khăn, ngân sách vẫn bội thu. Ước tính sức người 10 triệu dân và sản vật, giao thương ở Sài Gòn vẫn làm ra mỗi ngày 1500 tỷ đồng để nộp cho ngân sách Trung Ương theo chỉ tiêu được giao. Con số thu được đang tăng nhanh, nên chỉ 6 tháng thôi, đã đạt 54,42% trên tổng thu theo kế hoạch.
Vậy đó, mà từng hộp cơm cho người nghèo, từng cọng rau cho kẻ khó… hầu hết là các cuộc tự nuôi, tự cứu nhau đầy khó khăn của người dân. Không chỉ ngăn chận con người ra đường vì lệnh giãn cách, mà các lực lượng kiểm tra, ngăn chận đủ thành phần của nhà nước còn ngăn cản cả rau, thịt, sữa… thậm chí là cả tả trẻ em và băng vệ sinh phụ nữ, cũng như là tiền mặt được vận chuyển của ngành ngân hàng. Sài Gòn như một người phụ nữ bị ép vào trò chơi trừ tà thời mông muội, phải chịu đói khát, phải bị trói buộc, kiệt sức không biết xoay trở ra sau lúc này. Dĩ nhiên, những dân cư yếu ớt nhất, dễ tổn thương nhất của vùng đất này đành phải chọn dứt áo ra đi.
Không được hứa hẹn gì một cách thực tế từ người cầm quyền, và cũng lao đao vì không đảm đương nổi bản thân, hàng ngàn con người đã gói ghém tư trang và lên đường. Họ ngủ vật vạ dọc đường, tránh né các sự chận bắt của các chốt kiểm tra trên quốc lộ. Có người chở vợ đang thai. Có gia đình chở 3-4 người trên một chiếc xe máy nhỏ. Có cả người mẹ đơn thân chở lùm xùm đồ đạc, phía sau là đứa con chỉ mới hơn 10 tuổi, ôm giữ em nhỏ của mình.
Sài Gòn, từ thuở khai thiên lập địa đến nay, là nơi con người tìm đến chứ không phải rời bỏ, nhưng đây là lần đầu tiên xuôi tay nhìn thị dân từ giã mình. Buồn hơn nữa, Con người bị những nơi chôn rau cắt rốn của mình từ chối tiếp nhận. Từ ngày 1-8, nhiều tỉnh như Quảng Ngãi, Thừa Thiên- Huế, Lâm Đồng… tuyên bố sẽ không nhận người của mình trở về, vì sợ có dịch, cho dù những người này đã có giấy xét nghiệm âm tính (có thời hạn 3 ngày). Sợ không về được nhà, nhiều người chạy thâu đêm, mệt lả và vất xe lăn lóc giữa đường. Cha mẹ, con cái ôm nhau trên con đường quốc lộ cố dành sức để đến nơi, lách được vào mà không bị từ chối.
Trên con đường Bình Phước dẫn về Đắk Nông, có nhiều gia đình để nước, thức ăn nhanh trước cửa để đón những chuyến xe bơ phờ như vậy. Có một cụ già tóc bạc phơ, cứ cầm chai nước vẫy vẫy, đưa cho những chiếc xe sà vội vào nhận rồi lại đường. Vội đến mức chỉ còn nhìn nhau, gật đầu, chứ không còn giờ để kéo khẩu trang xuống nói lời cảm ơn. Nhìn những điều như vậy – và cả những câu chuyện phát cơm từ thiện, lăn xả giúp nhau của người dân bao lâu nay – là những chương sách đời cảm động, ấm lòng khôn cùng trong thời phong tỏa. Nhưng có ai đó đã nói nhỉ? Trong một xã hội vận hành, đôi khi, điều ấm lòng nhìn thấy cũng có giá trị như cáo trạng đầy câu hỏi về thời đại, về chế độ.
Người miền Nam được 2 lần nhìn thấy những cuộc di tản tự phát của người dân. Lần nào cũng có thể rơi nước mắt, dù có hướng ngược nhau.
Lần một, đó là dòng người chạy tránh những ngày kết thúc cuộc chiến năm 1975. Họ lìa bỏ mọi thứ, chấp nhận mất hết và chạy về phía Sài Gòn: một chỉ dấu của người dân vẫn chọn chạy về phía chế độ cầm quyền của mình, dù cho ngày thường họ có ghét hoặc không yêu đi nữa. Hình ảnh của dòng người tất tả chạy với đủ loại phương tiện, đến giờ vẫn làm người ta nao lòng, và thậm chí xen lẫn sự cảm kích trước sự giúp đỡ trong khả năng cuối có thể của một chế độ đang tàn lụi, vẫn ước muốn che chở công dân của mình.
Lần hai, năm 2021, dòng người đó lại tháo chạy khỏi Sài Gòn. Cuộc di tản không phải tìm về miền đất hứa, mà chỉ tháo chạy như một bầy kiến tán loạn ra khỏi nơi ngụ cư của mình, bởi một cú đập mạnh của công cuộc “chống dịch như chống giặc”. Những con virus vô hình trước mắt, giờ lại như được biểu trưng bằng hình ảnh con người. Họ chỉ có vài con đường: vào trại cách ly, gồng mình chờ cứu giúp ở nhà trọ, hoặc chấp nhận bị giam nhốt ở nơi làm việc với chính sách duy ý chí có tên “3 tại chỗ”: ăn một chỗ, ở một chỗ và làm việc cũng ở đó.
Những con người ấy, vượt ngoài tầm các kế hoạch của chỉ thị 16 hay đợt phong tỏa với quân đội, trở thành chuyện khó của những người cầm quyền ở Sài Gòn, nên họ được cho phép rời đi. Nhưng rồi trớ trêu là lại bị chận giữ, ngăn cản ở nơi họ muốn tìm về. Những con kiến-thân phận đó loay hoay chạy từ trên miệng chén rồi lại xuống dưới, mệt nhoài trong những lời tuyên bố an dân vẫn lấp lánh kiêu hãnh trên hệ thống truyền thông.
Trên các trang mạng xã hội, thậm chí là báo chí nhà nước, có không ít hình ảnh mô tả về cuộc di tản lạ lùng này. Có ảnh những đôi vợ chồng tựa vào nhau ngủ vùi chốc lát trên đường chạy. Có ảnh những đứa nhỏ ngủ mà tay vẫn bấu chặt lấy anh chị của mình như sợ thức dậy sẽ không còn thấy ai. Những gương mặt vô danh ấy quá đỗi nhọc nhằn trên cung đường chạy đến vô cùng. Trong số ấy, chắc cũng không ít người đã đóng góp cho những con số bội thu của Hồ Chí Minh hàng năm, vẫn được đọc lên trong những tràng vỗ tay của giới quan chức mừng tổng kết thu ngân sách thắng lợi.
Người dân tranh thủ ngã giấc sau hành trình dài từ TP.HCM về quê. Ảnh: Viettimes
Quốc gia có giặc, dân ra sa trường. Vua thảo chiếu dời đô, dân dựng kinh kỳ. Tướng mang gươm đi mở cõi, dân giày cỏ đi theo. Giặc vây bủa triều dã, dân thần tốc ra đánh. Chiến tranh, dân đội pháo lên non, dân băng rừng vượt suối.
Hoà bình, mấy mươi năm dân chưa được một ngày nhung gấm. Những bàn chân phèn mang gánh nặng ly hương. Bàn chân người Nẫu người Quảng xuôi ngược đường phố Sài Gòn. Tiếng rao đòn gánh làm nên “kinh tế vỉa hè”. Bàn chân người Bọ, người Nghệ người Thanh quẩn quanh nhà xưởng. Bàn chân người miền Tây rau trái bốn mùa…
Bàn chân ly hương nhỏ bé, lặng thầm mang bao gánh nặng vô hình cho quê hương cố xứ. Người đi bỏ lại ruộng nhiều, nông thôn mới tốt lên. Người đi có của nẻo mang về, giúp nhà giúp quê, miền nào cũng tươi ngói mới.
Miên man dặm trường thiên lý, không thể nghĩ một ngày những bàn chân ấy lạc phố lạc quê, bơ vơ cay đắng. Có biết đâu xưa giờ hai miền quê phố đi về cười vui, bao khổ cực lặng thầm gánh chịu. Biết đâu một cơn hoạn nạn đã không chốn dung thân.
***
Tôi cố viết hoài chuyện này, để quan nhân và ai đó đang mang sự vân phân hiểu người dân xa xứ mà thương.
Trong dịch bệnh, quan nhân bốn phương tám hướng nghĩ, mỗi nếp nghĩ nhìn qua là biết thương dân hay thương mình. Thương nhau thì tìm cách, không thương thì tìm lý do. Tìm cách thì nghe khẩu lệnh Thủ tướng “tạo điều kiện đón công dân về quê”. Tìm lý do thì vin vào Chỉ thị “người xa người”, “tỉnh xa tỉnh”.
Nếu nói đến tận cùng trả treo, người dân vin vào quyền tự do đi lại hiến định, thì ai đúng hơn ai? Trong nghịch cảnh, hơn nhau ở tấm lòng.
Huế lúc đầu không bán vé tàu về Huế, gặp chỉ trích, Huế cho tàu vào Sài Gòn đón người. Được một đôi chuyến, có f0, Huế ngưng. Bình Định điều cả máy bay chở người về “có rau ăn rau có cháo ăn cháo”, đôi bữa rình rang rồi bặt tăm chim cá. Nhiều lãnh đạo địa phương không nói không rằng lặng im quan sát, cốt để mưu cầu sự chắc cú. Long An thậm chí còn cấm dân đi ngang tỉnh, thiệt cay đắng làm sao.
Chủ tịch Minh ở Quảng Ngãi vừa nghĩ ra cách hỗ trợ dân Quảng ở lại Sài Gòn thông qua các kênh liên lạc đồng hương. Một cách làm vẹn cả đôi bề, vừa đỡ gánh nặng cho địa phương, vừa đỡ cực nhọc cho dân ngược xuôi vạn dặm. Giúp đỡ, không phải là quăng đôi đồng ba cọc rồi thôi. Quảng Ngãi đoán định được cuộc sống ở Sài Gòn thế nào, giúp người dân trụ lại ít nhất 14 ngày nữa.
Các tỉnh làm được điều này thì trọn vẹn biết bao. Lập tổng đài hỗ trợ để người dân gọi về, có xác tín của địa phương liền chi hỗ trợ. Có một dịp tri ân những đứa con quê, có một dịp xây tượng đài trong lòng dân, hãy đừng bỏ lỡ.
Đừng cãi nhau bằng những quyết định khô khốc vô hồn. Hãy thương lấy người quê xa xứ, “áo đường xa không ấm gió phương xa”…
Trong hai lý do này, lý do chính trị hóa là quan trọng hơn. Dĩ nhiên, cuộc sống thì không thể tách rời khỏi chính trị, chính sách, nhưng khi nói chính trị hóa, chúng tôi không nói đến những vấn đề liên quan đến ý thức hệ, quan điểm phát triển, quan điểm đạo đức… chưa biết là đúng hay là sai, chẳng hạn như chuyện phá thai, chuyện đồng tính, chuyện trợ cấp xã hội…
Chính trị hóa mà chúng tôi muốn nói ở đây là những vấn đề mà bất cứ đảng phái chính trị nào cũng phải công nhận, cho nên nó không còn là chính trị nữa, chẳng hạn như công thức hóa học của nước là H2O (hai nguyên tử hydro và một nguyên tử ô xy tạo thành một phân tử nước), hay Covid-19 gây ra đại dịch chết người… là những điều hiển nhiên.
Thế nhưng, điều kỳ lạ đã diễn ra khi đại dịch Covid-19 lại trở thành chính trị. Đeo khẩu trang và đi chích ngừa là biểu hiện của đảng Dân chủ, còn ngược lại là đảng Cộng hòa. Một vấn đề thuần túy khoa học, phi chính trị, phi đảng phái đã trở thành chính trị.
Có hai nguyên nhân của vụ việc này.
Thứ nhất là khả năng điều hành quốc gia kém cỏi của Donald Trump, một kẻ dân túy bất tài. Ông ta nhìn vào chỉ số chứng khoán, xem nó là yếu tố duy nhất biểu hiện sự thành công, để lấy điểm với người Mỹ. Ông ta sợ rằng nếu công bố đại dịch lúc nó mới bắt đầu lan tỏa, sử dụng biện pháp như cách ly, sẽ làm cho chỉ số chứng khoán bị sụt giảm, ảnh hưởng đến hình ảnh cầm quyền của ông ta. Từ đó sinh ra việc phủ nhận dịch bệnh (gọi Covid-19 là giả tạo do đảng Dân chủ đối lập dựng nên), từ phủ nhận dịch bệnh đưa đến những hành động quái gỡ như chế giễu những người đeo khẩu trang.
Càng quái gỡ hơn nữa là, một mặt ông ta tuyên bố mình có công trong chuyện sản xuất ra vaccine (công trạng trong chuyện này là của các nhà khoa học), mặt khác, ông ta không thúc đẩy nhóm cử tri “ruột” của mình đi chích ngừa, vì biết rằng nhóm này chống vaccine, và bản thân ông ta cũng đã chích ngừa, nhưng lén lút chích.
Nhưng yếu tố Trump chỉ là nguyên nhân gần của những chuyện chính trị hóa quái gỡ đời sống Mỹ. Nguyên nhân quan trọng là sự phân cực trong chính bản thân nước Mỹ, giữa các vùng bờ biển trù phú và các bang ở giữa nghèo nàn hơn, giữa những đại đô thị và những vùng thôn quê. Toàn cầu hóa và tự động hóa trong mấy chục năm qua làm cho sự phân rẽ này càng lớn.
Điều đáng tiếc là, có vẻ như nhóm người Mỹ quan tâm đến những thay đổi mạnh do toàn cầu hóa và tự động hóa gây ra, lại nằm về một phía của chính trị Mỹ là đảng Dân chủ. Đảng này hay nói về những chuyện thay đổi đó, như là sự thay đổi của khí hậu, đòi hỏi phải có cách sống khác đi, không đốt nhiều nhiên liệu hóa thạch nữa, hay là việc làm ngày càng ít so với dân số cần phải thiết lập một hệ thống an sinh xã hội.
Dân chúng sớm hay muộn cũng phải quan tâm đến những vấn đề nói trên, nhưng đảng Cộng hòa lại không biết bàn đến những vấn đề đó, mà chỉ loay hoay với những cái gọi là “giá trị” cũ kỹ, như là tự do phát biểu (có ai cấm đâu?), tự do súng ống (đánh với quân đội Mỹ ư?)… Từ đó sinh ra những phát biểu ngô nghê, những hành động lạ lùng của các nhân vật Cộng hòa, chẳng hạn như khi Hạ viện ra quy định đeo khẩu trang trở lại vì dịch bùng phát, nhóm Cộng hòa bèn nhặng xị chỉ trích, hay là nữ dân biểu Marjorie Greene nói là cháy rừng tại California do Bill Gates thí nghiệm tia laser bắn lên vũ trụ (sic)…
Vì không còn những gì cần thiết cho đời sống dân chúng hiện nay, các nhân vật Cộng hòa sợ mình thua trong cuộc cạnh tranh chính trị, bèn hành động phá hoại chính nền dân chủ của nước Mỹ như là hùa với Trump la lối rằng, bầu cử 2020 là gian lận (nơi nào họ thắng thì không gian lận), dẫn đến cuộc bạo loạn 6/1, tấn công điện Capitol.
Những hành động này tạo tiền lệ rất xấu cho nước Mỹ, kể từ nay, hễ đảng chính trị nào thua cuộc thì cứ la toáng lên là bị gian lận. Hành động của họ đả phá cả thế độc lập của nền tư pháp Hoa Kỳ vì toàn bộ các tòa án từ cấp tiểu bang, đến Tối cao Pháp viện đều phủ nhận chuyện gian lận bầu cử.
Họ đi đến cả việc ra những luật rất phản động để hạn chế tự do bầu cử của dân chúng ở những vùng mà họ kiểm soát.
***
Ở Việt Nam, đảng Cộng sản cũng chính trị hóa đời sống của đất nước từ khi họ mới cầm quyền, học sinh từ tiểu học đã bắt đầu học chính trị, và các lĩnh vực lịch sử, khoa học xã hội, thực chất đều là những bài học chính trị.
Có những so sánh thú vị về chính trị hóa đời sống Mỹ và chính trị hóa ở Việt Nam.
Nếu chính trị hóa tại Việt Nam là chính sách của một nhà nước độc đảng, thì chính hóa tại Mỹ là của một đảng đang thất thế.
Chính trị hóa ở Việt Nam tạo một phản ứng là dân chúng không màng đến chính trị nữa, rất phù hợp với mong muốn của đảng Cộng sản, nhưng có hại về lâu dài cho quốc gia.
Chính trị hóa chuyện dịch bệnh của đảng Cộng hòa ở Mỹ thì đang dẫn đến con số nhập viện và chết chóc ở những vùng họ kiểm soát tăng lên, vì dân chúng không chịu chích ngừa, và vì thế, đại dịch kéo dài chưa biết đến khi nào mới kết thúc.
Thông tin, hình ảnh cả trên mạng xã hội lẫn hệ thống truyền thông chính thức về hoạt động phòng, chống đại dịch COVID-19 của hệ thống chính trị, hệ thống công quyền ở Việt Nam khiến người ta nẫu lòng…
Bánh mì (1), gạo (2), rau (3), sữa, đồ uống (4),… rồi tiền (5), tủ lạnh, sạc điện thoại (6), tã, băng vệ sinh (7),… bị chặn, người vận chuyển bị truy đuổi, bị phạt vì… không phải là thực phẩm, hàng hóa thiết yếu, kèm với chuyện càng ngày càng nhiều người đói (8) đối lập với tình trạng càng ngày càng nhiều người giàu lòng từ tâm, xả thân giúp đồng bào, đồng loại nản lòng, bởi bị theo dõi, cản trở (9),…
Đại dịch không phải là lý do chính khiến thiên hạ bức bối. Thiên hạ phẫn nộ bởi dường như, hệ thống chính trị, hệ thống công quyền ở Việt Nam lên đường chống dịch nhưng quên mang theo cả “trí” lẫn “tình”…
***
Tuấn Khanh – một nhạc sĩ – vừa viết “Nếu nhìn nhau như đồng loại”. Tâm sự này là tâm sự chung của rất nhiều người, thuộc nhiều giới và “Nếu nhìn nhau như đồng loại” chính là sự tập hợp những tâm sự rời rạc đang tràn lan trên mạng xã hội (10)…
Những ngày phong tỏa Sài Gòn trở nên căng thẳng nhất, có cả sự tham gia của quân đội, đã diễn ra không ít những điều quái gở. Sự sợ hãi con virus vô hình trong mắt, đã khiến cho toàn bộ hệ thống chính trị “chống dịch như chống giặc” được tự do lựa chọn những gì họ nhìn thấy được, là thứ cần phải chận lại, bao gồm cả miếng ăn và nhu yếu phẩm đời thường của con người.
Trong vài ngày, sự trớ trêu diễn ra ở khắp mọi nơi.
Những chiếc xe chở sữa, thức uống hoặc tã, hoặc băng vệ sinh của phụ nữ đi giao hàng cũng bị bắt quay đầu vì lý do là hàng không thiết yếu. Sự hoang mang của người dân tràn trên các mạng xã hội, không phải vì COVID-19, mà vì một xã hội bất an do ngôn ngữ và suy nghĩ con người không thể giao tiếp được với nhau.
Nhất định những mặt hàng như sữa hay băng vệ sinh, chắc chắn phải gợi nhớ cho những “chiến sĩ” đang trực chốt kiểm tra, nhớ về mẹ, chị hay con cái của họ. Và cũng không có ai kiểm chứng được là với các “chiến sĩ” ấy, những mặt hàng như vậy không thể nào chui lọt vào nhà của họ.
Trên Tiktok, hay YouTube, xuất hiện câu chuyện một người chở rau muống đi giao hàng cho công ty đến các quận trong thành phố. Anh bị chốt kiểm tra chận lại. Hai thanh niên trẻ, trắng trẻo mặc quân phục là người kiểm tra, đã loay hoay không thể xác định được rau muống có là mặt hàng thiết yếu hay không.
Người giao hàng điềm tĩnh nói nếu anh không được giao mặt hàng này, xin hãy ghi vào đơn hàng của anh, lý do rõ ràng, không cho đi vì là không thiết yếu. Trong video, một thượng sĩ và một đại úy cứ bối rối không quyết định được rau có thiết yếu hay không. Thậm chí sau đó, họ phải gọi điện thoại để xin ý kiến cấp trên.
Video đó, chỉ là một câu chuyện nhỏ được ghi lại ở Sài Gòn, mà một ngày có vô số câu chuyện như vậy xảy ra trong phong tỏa. Nó có thể gây cười cho một số người và quên đi. Nhưng với nhiều người khác, ắt phải có câu hỏi được đọng lại: Thật sự những con người đó không đủ khả năng để nhận biết rau có thiết yếu hay không trong đời sống con người? Dĩ nhiên là mọi người trực chốt kiểm tra đều biết. Vì chính trẻ con cũng nhận biết ngay đó là thứ ăn được. Những thứ giúp người ta không bị đói. Chẳng phải trong lịch sử, nhà cầm quyền sau năm 1975, từng ca ngợi rau muống như là một loại lương thực bổ dưỡng như thịt bò và khẳng định rau muống sẽ giúp cho con người vượt qua được tất cả mọi cảnh đói kém trong thời gian đó hay sao?
Chỉ có một cách giải thích duy nhất về chuyện rau – hay bất kỳ loại thực phẩm nào đang bị dán nhãn là không thiết yếu – bị đối xử lạnh nhạt trên đường đi đến với con người: Đó là sự tuân lệnh mù quáng dẫn đến sự ngu hóa, thậm chí quên luôn cả bản năng làm người của mình.
Với những người trực chốt kiểm tra từng từ chối bánh mì, rau hay bất kỳ loại nhu yếu phẩm nào, hoàn toàn không có nghĩa là trong đời sống của họ hoàn toàn vắng bóng những thứ đó. Họ cũng có thể đang thụ hưởng những thứ như vậy, nhưng mệnh lệnh cùng quyền lực tạm thời được giao phó, khiến họ trở nên chai lì, hủy hoại cả những cảm xúc nhận biết mang tính người bình thường.
Sài Gòn đang đứng trước một màn trình diễn khổng lồ đầy ức chế như vậy: Quyết ý của chính quyền nhưng lại không đồng hành cùng lòng dân. Đặc biệt khi người dân phải tự gồng gánh, tự lo miếng ăn, cuộc sống của mình nhưng cứ bị từ chối là “không thiết yếu”.
Trên mạng facebook, có tin kể rằng anh shipper mang giao cục sạc điện thoại, và bị cảnh sát giao thông từ chối vì đó là hàng không thiết yếu. Phía dưới bản tin ấy có lời bình luận của một phụ nữ: “Gặp mình thì cũng không biết phải trình bày như thế nào. Vì mình đang bị cách ly nhưng củ sạc điện thoại bị hư, may mà mình mượn được của người phòng bên cạnh. Nếu không, chẳng thể nào liên lạc được với nhân viên trực cách ly, cũng như với người nhà”.
À, hóa ra trong muôn vạn điều “thiết yếu” của cuộc đời, quả có rất nhiều góc cạnh của nó. Sẽ chẳng có danh sách nào đơn giản lập ra để cho và từ chối, trong tình huống đại dịch quá mới mẻ với từng gia đình và cả với một chính quyền như hôm nay. Có làm gì đi nữa thì cũng mọi thứ cũng phải nằm trong sự nhận biết, và thấu hiểu của con người.
Nhà báo Võ Văn Tạo kể rằng ông chở vợ đi mua thuốc uống định kỳ. Khi bị anh thanh niên xung kích chận lại, ông chỉ mớ thuốc vừa mua và giải thích. Người mang sắc phục xung kích ấy chỉ tay, nói: “Cứ cầm cái vỏ hộp thuốc như thế này là đi lung tung được hả?”. Ông Tạo giải thích và nói rằng mình già rồi, chẳng muốn nói dối để ra đường lúc này làm gì, thì tay xung kích trẻ ấy, quát “Muốn lập biên bản hả?”.
Đối diện với mệnh lệnh chính trị trở thành độc đoán do quyền lực được phân cấp, mọi giá trị thiết yếu của người dân chỉ là cá nằm trên thớt. Vợ của ông Tạo muốn cho qua chuyện, bèn nói xuôi với tay xung kích ấy vài câu để đi về cho nhanh. Chứ không khéo lại nộp oan tiền triệu. Ông Võ Văn Tạo là một nhà báo có hơn 30 năm kinh nghiệm và là trí thức làm việc trong ngành kinh tế. Nhưng tất cả những vốn liếng quý báu ấy của ông, dễ dàng trở thành vô nghĩa trước một tình trạng ngu hóa và vô tâm vì mệnh lệnh như vậy.
Đại dịch là một thảm họa. Không có chính quyền hay người dân nào đủ kinh nghiệm để đối phó trong đời mình. Chắc chắn trong cách chỉ huy việc đối đầu với đại dịch, mọi quốc gia đều cần những mệnh lệnh tập quyền, Nhưng trong sâu thẳm mọi quyết định, vẫn là yếu tố con người đối xử với con người.
Chỉ cần có như vậy thôi, thì sẽ không bao giờ có những chốt chặn bối rối về những mặt hàng nào là thiết yếu. Và cũng sẽ không có bất kỳ một nhân viên nào của nhà nước phải vào vai bất nhân trong việc từ chối nhu cầu của người khác. Đơn giản thôi, vì ngoài mệnh lệnh khô cứng, mọi thứ chỉ cần được suy xét từ góc nhìn của một con người với chính đồng loại của mình.
***
Ở một góc khác trên mạng xã hội, giữa hoang mang và bất bình trong đánh giá, nhận định về “thiết yếu hay không” của hệ thống thực thi chính sách phòng, chống dịch, Trần Nhật Bình góp thêm:
Cần gì văn bản hay qui định nào, trước khi phạt ai hay bắt xe chở hàng quay đầu, mấy anh chị chỉ cần vài giây suy nghĩ xem những thứ đó trong gia đình mình, cha mẹ mình, vợ chồng mình, con cái, anh chị em mình… có cần hàng ngày, đến mức khó có thể thiếu không (?), rồi hãy ra quyết định, nếu không có ngày nghiệp quật!
Ra đường chống dịch mà về nhà con bé đái đầy ra nhà vì không có tã, con lớn không thể học online do máy hết pin, do cục sạc hư, bếp thì không có gì ăn vì shipper không thể giao hàng… Sài Gòn đâu phải mới giãn cách vài ngày, thực hiện cả Chỉ thị 15 và Chỉ thị 16 đã gần hai tháng – dự đoán còn kéo dài vài tuần nữa, dù ai đó có cẩn thận đến bao nhiêu đi chăng nữa thì cũng không thể dự trữ nhiều hàng hoá thiết yếu đến mức đủ cho nhiều ngày như thế này. Chưa kể chính quyền thì liên tục khuyên dân không nên dự trữ. Trong đại dịch, ra đường làm nhiệm vụ không chỉ là trách nhiệm, là nghĩa vụ mà còn cần mang theo suy nghĩ và lương tâm (11).
Công chúng đã thấy, đã đề cập đến tình trạng rất nhiều cá nhân đang thực thi các biện pháp phòng, chống dịch lên đường mà để quên cả “trí” lẫn “tình”. Còn những cá nhân đang giữ vai trò chỉ đạo, điều hành thì sao? Họ cũng quên hay đã để mất cả hai thứ?
Các sĩ quan cảnh sát bảo vệ điện Capitol là những người đã xả thân để chống đỡ và cố gắng ngăn chặn sự cuồng nộ từ những kẻ gây bạo loạn có thể gây tổn thương cho những nhà lập pháp trong Quốc hội, trong đó có các thành viên đảng Cộng hòa, với những khuôn mặt quen thuộc như Marjorie Taylor Green, Matt Gaetz, Josh Hawley, Mitt McConnell, Kevin McCarthy, Ted Cruz…
Trong khi các sĩ quan cảnh sát này đang trả lời chất vấn từ những dân biểu trong ủy ban điều tra của Hạ viện, thì những nhà lập pháp nói trên lại không muốn lắng nghe những ân nhân đã từng cứu mạng họ nói gì, đơn giản chỉ vì họ có quá nhiều công việc vòng ngoài cần phải gặp gỡ giải quyết công chuyện riêng tư.
Hơn sáu tháng, sau khi Donald Trump cử một đám đông bạo lực tiến đến điện Capitol nhằm lật ngược kết quả cuộc bầu cử năm 2020, hôm thứ Ba 27/7, bốn sĩ quan cảnh sát bảo vệ điện Capitol đã đưa ra những lời khai đầy xúc động về những khoảnh khắc nguy hiểm mà họ phải đối mặt khi họ bị đám đông tấn công.
Làm sao mà những nhà lập pháp đã được những người cảnh sát này cứu mạng lại có đủ can đảm để nghe những tiếng gào thét kêu cứu của những Cảnh sát Đô thị Quận Columbia, khi họ bị đánh, bị đám đông giẫm đạp và bị đe dọa giết? Đối với những viên cảnh sát này, đây là vụ họ bị tấn công đáng sợ nhất trong đời, hơn cả khi họ đương đầu với quân thù ở Iraq.
Đối với bất kỳ ai lắng nghe những lời của các sĩ quan cảnh sát nói sẽ không nghi ngờ gì nữa, và được cho là quá đủ để buộc những người chịu trách nhiệm về các sự kiện ngày hôm đó phải chịu trách nhiệm. Đó là lý do tại sao đảng Cộng hòa không thể đưa những thành viên quỷ quái, những kẻ không có trái tim và cảm xúc của một con người, vào uỷ ban để cùng điều tra về sự thật, để được dịp lắng nghe những lời thật, xuất phát từ sự phẫn uất của những tấm khiên che chắn cho mạng sống của những nhà lập pháp được an toàn.
Sau nhiều tháng từ chối thành lập một uỷ ban để điều tra về cuộc nổi dậy gây chết người, những nhà lập pháp cực đoan của đảng Cộng hòa đã cố gắng bào chữa cho cuộc bạo loạn đó rằng nó giống như một cuộc đi tham quan của những kẻ nhàn rỗi, ôn hòa và thân thiện.
Những nhân vật cấp cao trong đảng Cộng hòa đã nói gì, nghĩ gì và làm gì trong phiên điều trần đầu tiên tại Hạ viện với các sĩ quan cảnh sát bảo vệ điện Capitol?
– Dân biểu Elise Stefanik, lãnh đạo cao cấp thứ ba của đảng Cộng hòa, là người được đảng Cộng hòa đưa lên để thay thế Liz Cheney sau cuộc đảo chánh được Trump dàn xếp, lại có thể lên tiếng đổ lỗi nguyên nhân của cuộc bạo loạn ngày hôm đó là do bà Chủ tịch Hạ viện, Nancy Pelosi.
– Còn Jim Bank và Jim Jordan, hai nhân vật được Kevin McCarthy bổ nhiệm vào ủy ban đã bị từ chối và tẩy chay thì cho rằng uỷ ban điều tra là một nhóm trẻ chơi “trò chơi đố chữ” của chính trị.
– Và hai đảng viên Cộng hòa cấp cao nhất trong Quốc hội, những người có liên quan trực tiếp đến nhiều diễn biến trong ngày 6/1 thì lãng đi chỗ khác, với lý do quá bận bịu việc nhà.
Người dân Mỹ sẽ nghĩ gì sau khi nghe lời tâm huyết của bà Liz Cheney, một kẻ ngoại đạo chấp nhận sự đánh đổi hậu vận chính trị của bản thân để bảo vệ Hiến Pháp và nền dân chủ?
Bà Cheney nói rất rõ: “Nếu những người chịu trách nhiệm không phải chịu trách nhiệm, và nếu Quốc hội không hành động có trách nhiệm, điều này sẽ trở thành một căn bệnh ung thư đối với nước Cộng hòa Lập hiến của chúng ta, phá hoại quá trình chuyển giao quyền lực một cách hòa bình ở trung tâm của hệ thống dân chủ của chúng ta. Và chúng ta sẽ phải đối mặt với nguy cơ bạo lực nhiều hơn trong tương lai, vào những ngày 6/1 của mỗi 4 năm. Chúng ta có sẵn sàng chấp nhận và chờ đón sự việc tồi tệ này sẽ lặp lại cứ mỗi 4 năm hay không?”
Bà Liz Cheney cũng yêu cầu một trát tòa đòi cả Kevin McCarthy và Donald Trump có mặt trong những phiên điều trần, họ cần phải trả lời công khai trước uỷ ban về những trao đổi giữa họ với nhau trong ngày ô nhục 6/1. Đây hoàn toàn không phải là một trò chơi. Đây là sự việc nghiêm trọng gây chết người, là những nỗ lực thấp hèn của những kẻ muốn bấu víu quyền lực, làm tổn thương nền dân chủ lâu đời của chúng ta.
Những nhà lập pháp đã thoát chết trong ngày 6/1, giờ đây tiếp tục đeo trên mặt họ những chiếc mặt nạ vô cảm, không tình người để tránh cảm xúc lộ ra trên mặt họ khi thốt ra những lời dối trá.
Nếu nước Mỹ này vẫn còn bị nhốt trong một ngôi nhà chứa đầy những sự thù hận không thể tan biến, thì ngoài những chết chóc, bệnh tật, hạn chế trong đời sống, tù túng trong sinh hoạt đi lại và giao tiếp của đại dịch Covid-19 sẽ xé nát tất cả người Mỹ chúng ta ra thành từng mảnh nhỏ, và trên chính trường bị phân cực trầm trọng như hiện nay của nước Mỹ, thì cả người Mỹ xanh, Mỹ đỏ đều sẽ bị cuốn vào một cuộc chiến khốc liệt vì quyền lực, và nền dân chủ lâu đời của nước Mỹ sẽ bị tan biến.
Truyền thống lâu đời của đất nước là chuyển giao quyền lực một cách hòa bình, đang bị đảng Cộng hòa bật tung gốc rễ để nhường chỗ cho bạo lực và độc tài lên ngôi.
Chúng ta có chịu thụ động ngồi chờ những tai họa này phủ chụp xuống đầu chúng ta, xuống đất nước này mà không có một sự phản kháng nào không?
Giai đoạn cuối năm 2020 đến đầu năm 2021, nước Mỹ vật lộn với cơn đại dịch kinh hoàng nhất. Lúc đó là đỉnh dịch nên tình hình ngân sách Mỹ được Bộ tài chính báo cáo là thâm hụt nghiêm trọng. Ngày 13/1, Bộ Tài chính nước này cho biết, thâm hụt ngân sách của Mỹ đã tăng vọt tới 61% trong 3 tháng đầu tiên của tài khóa 2021, tức nước Mỹ đã chi quá nhiều trong quý IV năm 2020. Nguyên nhân thì chắc là ai ai cũng biết rồi, bởi các gói cứu trợ mà chính phủ Mỹ đã bung ra để rót vào tài khoản từng người dân Mỹ và rót vào những doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Dịch bùng phát, người lao động mất việc, mà mất việc thì đồng nghĩa với mất thu nhập. Trong lúc nguy cấp ấy, chính phủ Mỹ đã rót tiền vào túi người dân để bù đắp một phần mất mát vì khoản thất thu do dịch gây ra. Và nhờ đó người dân duy trì cuộc sống mà không rơi vào cảnh thiếu khốn cùng như xã hội Việt Nam đang gặp phải. Nói tóm lại, chính phủ Mỹ đã chìa vai ra gánh lấy phần thiệt hại thay toàn dân nước họ. Bởi vậy mới có con số bội chi kỷ lục như thế.
Sau 6 tháng chích ngừa toàn dân, xã hội Mỹ sớm trở lại bình thường thì nước Mỹ lại đoán tin vui. Nền kinh tế lớn nhất thế giới này tăng trưởng kỷ lục, đến 6,5% GDP. Nguyên nhân là do đâu? Là do nước Mỹ đã tung ra gói cứu trợ bằng cách rót tiền trực tiếp vào túi dân và rót vào túi doanh nghiệp giúp cho kinh tế gia đình không bị kiệt quệ, hạn chế hiện tượng phá sản của doanh nghiệp vừa và nhỏ, từ đó góp phần tạo sức bật mạnh cho thị trường sau dịch. Không biết chính phủ Mỹ có hô hào “mục tiêu kép” gì đó như CS Việt Nam không?! Nhưng rõ ràng họ đã đạt “mục tiêu kép”, vừa khống chế dịch tốt vừa đẩy nền kinh tế bật dậy trong thời gian ngắn.
Đấy là chuyện nước Mỹ, giờ nói đến chuyện Việt Nam. Trong quý II vừa qua, Việt Nam đã gặp phải đợt dịch mạnh nhất kể từ đầu năm 2020. Việt Nam đang vật lộn với đại dịch như thế nhưng chính quyền CS Việt Nam lại có một mùa bội thu ngân sách. Theo tờ VnEconomy cho biết thì trong 7 tháng đầu năm 2021 ngân sách nhà nước bội thu gần 62.000 tỷ đồng.
Dân mất việc thì kệ dân, muốn có tiền cứu trợ thì… lên TV nhận. Sài Gòn bị phong tỏa, dân lao động tháo chạy khỏi nơi này như chạy giặc. Nào xe đạp, xe máy nối đuôi nhau mà đi, dù biết đi là rất khổ nhưng dân vẫn đi vì họ ở lại thành phố thì đối diện với sự bỏ rơi lạnh lùng của chính quyền. Bỏ dân đói khổ như thế, nhưng chính quyền CS lại xuất kho 12.000 tấn gạo tặng Cuba thay vì dùng số gạo đó để phát cho dân.
Doanh nghiệp thì cũng chẳng khác mấy số phận người dân lao động, muốn có vốn để tồn tại thì cũng… lên TV mà vay. Dân rên xiết, doanh nghiệp kêu trời nhưng nhà nước thì cứ vẽ ra đủ thứ lệnh cấm vô lý chỉ ngăn cản doanh nghiệp hoạt động, ngăn cản dân mua thực phẩm chứ không có tác dụng chống lây lan dịch. Cứ ở đâu có dịch thì ở đó dân bị đói vì nhà nước này chỉ biết cấm chứ không biết trợ giúp dân nghèo.
Nếu nói chính quyền Mỹ rót tiền cứu doanh nghiệp vừa và nhỏ và cứu dân thì chính quyền CS đã làm ngược lại hoàn toàn. Nhà nước này không những không cứu mà gây thêm những khó khăn cho dân. Với cách làm như vậy thì sau khi hết dịch, kinh tế dân bị kiệt quệ, doanh nghiệp bị đuối mà giải thể thì liệu rằng, thị trường Việt Nam có nhanh chóng hồi phục như thị trường Mỹ không? Chống dịch bất cập nó không những không dập được dịch vĩnh viễn mà còn làm cho nền kinh tế bị thiệt hại nặng nề và khả năng phục hồi kém.
Bội thu trong lúc toàn nhân dân gặp họa thì đủ thấy chính quyền CS này có vì dân hay không rồi. Nếu vì dân thì họ đã rót tiền vào túi dân rồi, mà nếu rót tiền nuôi 100 triệu dân thì bội thu ngân sách thế nào được? Vậy nên, con số đã nói lên tất cả. Chính quyền này nó xem núi tiền trong ngân khố của nó quan trọng hơn số phận toàn dân. Đảng chỉ biết bóc lột toàn dân chứ chưa bao giờ biết hỗ trợ toàn dân. Người Việt kỳ vọng gì ở cái chính quyền ích kỷ này chứ? Đừng mơ!
Bộ Trưởng Lloyd Austin tại Hà Nội, 29 tháng Bảy, 2021. Photo US Embassy Hanoi.
Bộ trưởng Quốc phòng, Thủ tướng rồi Chủ tịch Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam vừa thay nhau tiếp ông Lloyd Austin – Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. Một trong những nội dung mà các nhân vật chủ chốt của hệ thống công quyền lặp đi lặp lại với ông Austin là… tri ân Mỹ đã hỗ trợ vaccine cũng như các trang bị, thiết bị y tế giúp ngăn ngừa COVID-19, đồng thời đề nghị Mỹ tiếp tục ưu tiên hỗ trợ thêm vaccine cho Việt Nam, sớm tạo điều kiện cho các đối tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine tại Việt Nam và chia sẻ kinh nghiệm để công nhận vaccine (1).
Việc hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam loay hoay chống đỡ đợt dịch thứ tư (kéo dài từ hạ tuần tháng tư đến nay), giá phải trả bằng nhân mạng, bằng sự hỗn loạn đi kèm hoảng loạn càng ngày càng lớn, song hành với tình trạng suy thoái chưa có điểm dừng ở mọi mặt, buộc hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam muối mặt vật nài thiên hạ, trong đó có Mỹ trợ giúp, cũng như hiệu quả và hy vọng từ viện trợ Mỹ trong việc chống đỡ đại dịch khiến người ta nhớ tới chính sách đu dây trong quan hệ giữa Việt Nam với Trung Quốc và quan hệ giữa Việt Nam với Mỹ…
Năm 2016, tướng Dennis Via, khi ấy là Tư lệnh Bộ Chỉ huy Tiếp vận của Lục quân Mỹ từng giới thiệu ý tưởng: Xây dựng hệ thống kho, dự trữ quân cụ, quân nhu tại Việt Nam nhằm giúp quân đội Mỹ triển khai nhanh các chiến dịch nhân đạo, giúp giải quyết hậu quả thiên tai tại khu vực Đông Nam Á nhờ các nguồn tiếp liệu đã sẵn sàng… Lúc đó, một số nguồn thạo tin còn đề cập đến khả năng, nếu Việt Nam đồng ý, hệ thống kho tiếp liệu, dự trữ quân cụ, quân nhu cho các chiến dịch nhân đạo sẽ được thiệt lập ở miền Trung Việt Nam…
Sau tướng Via, tướng Robert Brown (Tư lệnh Lục quân Mỹ ở khu vực Thái Bình Dương từ 2016 đến 2019) tiếp tục lập lại ý tưởng xây dựnghệ thống kho tiếp liệu, dự trữ quân cụ, quân nhu cho các chiến dịch nhân đạo nhưng ngoài Việt Nam, tướng Brown tính thêm Malaysia, Bangladesh, Cambodia như những nơi có thể nhắm tới! Giống như tướng Via, tướng Brown giải thích tại sao quân đội Mỹ bận tâm về chuyện này: Đó là khu vực chắc chắn sẽ xảy ra những thảm họa. Kế hoạch này nhằm tư vấn, hỗ trợ cứu được nhiều mạng người nhất trong toàn khu vực (2)!
Trước nay, quân đội Mỹ đã và vẫn tiếp tục thực hiện các chiến dịch nhân đạo, hỗ trợ nhiều quốc gia, khu vực thoát ra khỏi các thảm nạn. Tại sao họ đã xác định Việt Nam là địa điểm lý tưởng để xây dựng hệ thống cất trữ phương tiện, vật dụng dành riêng cho các chiến dịch nhân đạo và hợp tác Mỹ – Việt càng ngày càng chặt chẽ nhưng ý tưởng đó dường như chẳng đến đâu? Muốn có câu trả lời, hãy dùng Google, search về nỗ lực thực hiện “chính sách ba không” (Không liên minh quân sự. Không cho bất kỳ quốc gia nào đặt căn cứ quân sự tại Việt Nam. Không sử dụng quan hệ song phương nhắm vào một quốc gia khác) của Việt Nam!
***
Ai cũng biết, mục tiêu chính khiến Việt Nam kiên định với “chính sách ba không”, gần đây nâng thêm một “không” nữa (không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế) biến “ba không” thành “bốn không” là để… “gìn giữ, phát triển quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam với Trung Quốc” khi mở rộng và thắt chặt quan hệ với Mỹ cũng như các quốc gia, tổ chức quốc tế khác mà Trung Quốc xem là… thù địch!
Thay vì phân tích điều đó đúng hay sai, nên hay không, tốt nhất cần đọc qua nhận định và tâm sự của ông Nguyễn Đình Bin – cựu Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương đảng CSVN, cựu Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Việt Nam. Trong bối cảnh Trung Quốc liên tục tổ chức tập trận ở biển Đông, cuối tuần trước – ngày 23 tháng 7 – ông Bin vừa chia sẻ như thế này trên trang facebook của ông…
Tin quan trọng!
Việt Nam tính sao đây?
Trung Quốc khai trương Nhà Kỷ niệm Chiến tranh biên giới Việt – Trung!
(Tin từ Trung Quốc – 21 tháng 7)
Ngày 20/7, Trung Quốc tổ chức Lễ khai trương “Nhà kỷ niệm Chiến tranh biên giới Trung – Việt” (hay còn gọi là Cuộc chiến phản kích tự vệ Trung – Việt) tại Công viên văn hóa du lịch Tái Thượng Quân, tỉnh Thiểm Tây.
Thượng tướng Tiền Thụ Căn (nguyên Phó Tổng tham mưu trưởng Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc), Trung tướng Trâu Canh Nhâm, Trung tướng Trương Kiến Thắng (nguyên Phó Tư lệnh Quân khu Lan Châu), Thiếu tướng Lưu Bồi Canh (nguyên Chủ nhiệm Chính trị Quân khu Thiểm Tây), Thiếu tướng Lan Hiểu Quân (nguyên Phó Chính ủy Quân khu Cam Túc), Thiếu tướng Trần Đức Quang (nguyên Phó Tư lệnh Quân khu Thiểm Tây), Miêu Phong (Bí thư Khu ủy Du Dương, thành phố Du Lâm)… tham dự buổi lễ.
Tại buổi lễ, Trâu Canh Nhâm, Trương Kiến Thắng, Lưu Bồi Canh, Lan Hiểu Quân, Trần Đức Quang tặng sách “Tổ quốc trong tim” cho Tăng Kính Tuyền, Mã Trung Tường, Triệu Tuấn Tân, Trần Uy Vũ, Trương Hồng Bân là đại diện cựu chiến binh tham gia cuộc chiến. Tiền Thụ Căn và Bí thư Khu ủy Khu Du Dương Miên Phong cùng khai trương “Nhà kỷ niệm Cuộc chiến phản kích tự vệ Trung – Việt”.
“Nhà kỷ niệm Chiến tranh biên giới Trung – Việt” nằm trong Công viên văn hóa du lịch Tái Thượng Quân Thiểm Tây, địa chỉ tại Vịnh Bổ Long, thôn Kỷ Tiểu Than, thị trấn Kỳ Hà, khu Du Dương, thành phố Du Lâm, tỉnh Thiểm Tây, cách trung tâm thành phố 8 km. Hiện đã xây dựng xong “Nhà kỷ niệm tác chiến phản kích tự vệ đối với Việt Nam”, “Nhà ký ức Nam Cương (biên giới phía Nam)”, “Tháp kỷ niệm anh hùng cách mạng đỏ” và các hạng mục trưng bày vũ khí mô phỏng, thể nghiệm huấn luyện quân sự, đi lại con đường trường chinh, xuyên rừng… Đây là khu công năng tổng hợp về giáo dục quốc phòng, giáo dục chủ nghĩa yêu nước, giáo dục cán bộ đảng viên, giáo dục khoa học, đào tạo, hội nghị, nghiên cứu, tham quan, du lịch.
Tính đến nay, Công viên này đã tổ chức hơn 900 hoạt động đào tạo, giáo dục, huấn luyện quân sự cho học sinh trung tiểu học, cơ quan chính quyền, đơn vị sự nghiệp và cán bộ đảng viên, với hơn 110.000 người tham gia đào tạo. Các giới trong xã hội đến tham quan du lịch, thể nghiệm cuộc sống quân đội, tham gia giáo dục quốc phòng chủ nghĩa yêu nước lên tới hơn 1,2 triệu lượt người…
Phát biểu tại buổi lễ, Thượng tướng Tiền Thụ Căn (nguyên Phó Tổng tham mưu trưởng Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc) nhấn mạnh, việc xây dựng Nhà kỷ niệm đã tạo ra một nơi quy tụ tình cảm cho rộng rãi cựu chiến binh tham gia chiến tranh, cung cấp cho xã hội một địa điểm tuyệt vời về giáo dục bồi dưỡng. Trước chiến tranh, đó (nhà kỷ niệm) là người đi qua và người thu thập. Trước tương lai, đó là người thừa kế và người lan tỏa. Với sự kết hợp giáo dục chủ nghĩa quốc phòng yêu nước khô khan với trải nghiệm huấn luyện quân sự, xuyên rừng, vui chơi… để những người đến tham gia nghiên cứu, học tập, du lịch có thể vừa giải trí vừa thể nghiệm cuộc sống quân đội, ôn lại lịch sử đỏ, kích thích nhiệt tình yêu nước.
Sau Lễ khai trương, các đại biểu đã tham quan “Nhà kỷ niệm Cuộc chiến phản kích tự vệ Trung – Việt”, “Nhà ký ức biên giới phía Nam”, cảm nhận về máu nhuộm đỏ lên cờ của nước cộng hòa. “Nhà kỷ niệm Cuộc chiến phản kích tự vệ Trung – Việt” và “Nhà ký ức biên giới phía Nam” được hoàn thành xây dựng vào tháng 5/2021. Với chủ đề về chiến tranh biên giới Trung – Việt, hai công trình này đã thể hiện tinh thần Lão Sơn “không sợ khổ, không sợ chết, không sợ thiệt” và “chiến đấu gian khổ”, “cống hiến vô tư” của các anh hùng nhân dân, đã viết nên khúc hoan ca về bảo vệ nước nhà.
Song song với việc dịch – giới thiệu sự kiện nêu trên, ông Bin chia sẻ suy nghĩ riêng của ông thế này: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công” và bài học Chiến tranh thế giới thứ hai còn nóng hổi (để tiêu diệt chủ nghĩa phát xít, thế giới đã liên minh lại, gồm cả hai hệ tư tưởng đối lập, hai đối thủ lớn nhất – Liên Xô và Hoa Kỳ – và đã thắng lợi, cứu được cả loài người khỏi họa phát xít), nay đã đến lúc, để ngăn chặn và làm thất bại tham vọng bá chủ thế giới theo mô hình phi dân chủ, vị kỷ, tàn bạo của nhà cầm quyền Bắc Kinh, các quốc gia trên thế giới, trước hết là các nước lớn, vì lợi ích tối cao của chính mình, phải liên minh lại thì mới thắng lợi. Còn nếu mỗi nước, chỉ vì lợi ích vị kỷ, riêng rẽ của mình, thì nhất định sẽ thất bại.
Dân tộc Trung Hoa là một dân tộc vĩ đại, có một nền văn minh đáng tự hào, khi đó sẽ xây dựng một Trung Quốc dân chủ, văn minh, hùng cường, vĩ đại, tòan dân được hưởng cuộc sống xứng đáng, đóng góp xứng đáng cho sự phát triển, hòa đồng và có vị trí cường quốc xứng đáng được tôn vinh trên thế giới, cũng giống như các nước Đức, Nhật và Ý ngày nay.
***
Khác với Trung Quốc, đến giờ hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam vẫn cố gắng lờ đi tất cả những gì có liên quan đến xung đột biên giới Việt – Trung kéo dài từ cuối thập niên 1970 đến cuối thập niên 1980. Tưởng niệm, tri ân những người từng cầm súng, đã hy sinh trong cuộc chiến vệ quốc đó chỉ từ dân, trong dân và do… yêu cầu chính trị, thỉnh thoảng xuất hiện trên hệ thống truyền thông chính thức.
Ngay vào thời điểm này, dẫu mức độ hung hăng, càn rỡ của Trung Quốc trên biển Đông tiếp tục gia tăng (4), hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam chỉ gia tăng… thảo luận với thiên hạ về… tầm quan trọng của việc bảo đảm hòa bình, tự do, an ninh, an toàn hàng hải và hàng không ở biển Đông, hy vọng thiên hạ tham gia giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), góp phần duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển trong khu vực và trên thế giới!..
Sáu năm trước, ông Trọng từng vặn hỏi những đồng chí, đồng bào bày tỏ sự âu lo và thắc mắc rằng cả ông lẫn đảng của ông sẽ làm gì khi Trung Quốc càng ngày càng hung hăng trong việc xác lập chủ quyền đối với 80% diện tích biển Đông của Việt Nam: Nếu để xảy ra đụng độ gì thì tình hình bây giờ bất ổn thế nào, chúng ta có ngồi đây mà bàn việc tổ chức đại hội đảng được không (5)?
Đại hội 12, rồi đại hội 13 đều… thành công tốt đẹp, Tết vừa qua, Chủ tịch Trung Quốc tiếp tục nhắn nhủ: Trung Quốc hết sức coi trọng quan hệ láng giềng hữu nghị truyền thống với Việt Nam, sẵn sàng cùng với Việt Nam tăng cường trao đổi chiến lược, thúc đẩy hợp tác thực chất trên các lĩnh vực, định hướng quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược Việt – Trung không ngừng phát triển lành mạnh, ổn định, mang lại lợi ích thiết thực cho dân chúng hai nước, góp phần vào hòa bình, ổn định của khu vực và trên thế giới (6), vỗ về ông Nguyễn Phú rọng và đảng của ông nên… quản lý hợp lý sự khác biệt trên biển và chống lại sự xúi giục của các thế lực bên ngoài (7).
Mỹ đã nhiều lần nhấn mạnh, nỗ lực hợp tác, siết chặt quan hệ với Việt Nam là vì lợi ích thiết thực của cả hai bên, Mỹ không yêu cầu Việt Nam phải chọn phe, đồng minh cũng như đối tác của Mỹ tự do xây dựng tương lai của chính mình, trở ngại duy nhất trong quan hệ Mỹ – Việt là khác biệt trong nhận thức, hành xử liên quan tới nhân quyền (8). Còn Việt Nam, xét cho đến cùng, “ba không” rồi “bốn không” chỉ xoay quanh một “không” – không để vuột mất đặc quyền lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối của đảng CSVN.
“Ba không” rồi “bốn không” chắc chắn đã góp phần đáng kể vào việc ngăn chặn sự hiện diện của hệ thống kho dự trữ quân cụ, quân nhu, các loại vật phẩm nhằm giúp quân đội Mỹ có thể triển khai nhanh các chiến dịch nhân đạo, giúp giải quyết hậu quả thiên tai tại khu vực Đông Nam Á nhờ các nguồn tiếp liệu đã sẵn sàng… trên lãnh thổ Việt Nam.
Cứ tìm thêm thông tin về các chiến dịch nhân đạo mà trước nay quân đội Mỹ từng thực hiện ở nhiều nơi trên thế giới rồi đối chiếu với thực trạng đại dịch đang càng ngày càng tồi tệ ở Việt Nam sẽ có thêm chuyện để ngẫm về… giá của “giữ gìn, phát triển quan hệ hữu nghị Việt – Trung”! Giá của giải pháp… đu dây nhằm tổ chức đại hội đảng lần thứ n, vốn vẫn thường được tụng ca là… “tài tình, sáng suốt”!
Dân mất việc thì kệ dân, muốn có tiền cứu trợ thì… lên TV nhận. Sài Gòn bị phong tỏa, dân lao động tháo chạy khỏi nơi này như chạy giặc. Nào xe đạp, xe máy nối đuôi nhau mà đi, dù biết đi là rất khổ nhưng dân vẫn đi vì họ ở lại thành phố thì đối diện với sự bỏ rơi lạnh lùng của chính quyền. Bỏ dân đói khổ như thế, nhưng chính quyền CS lại xuất kho 12.000 tấn gạo tặng Cuba thay vì dùng số gạo đó để phát cho dân.