Ngoáy, ngoáy ngoáy…

19/01/2023

Đoàn Bảo Châu

18-1-2023

Tin 89 gói thầu này vừa mới xuất hiện nhé các bạn. Việc chạy theo tin, viết bình luận khi sự việc đã rõ ràng không khó, việc phản đối ngay khi cơn sóng “ngoáy ngoáy ngoáy” đang rầm rộ, được báo chí, hệ thống truyền thông hỗ trợ, được cả lực lượng DLV vỗ tay ầm ầm mới là khó.

Các bạn vẫn không quên loạt bài tôi phản đối chiến dịch ngoáy chứ. Bẻ tay bắt người dân đi ngoáy, phá khoá cửa xông vào bắt đi ngoáy, phá cửa bắt F1 như bắt tội phạm cho dù người đàn bà bên trong hoảng loạn khóc ầm, giết cả đàn chó cưng, bỏ tù người vì dám về quê lây bệnh cho gia đình… nhiều lắm.

Tôi đưa lại bài này để các bạn thấy cái phong trào ngoáy ấy nó kinh khủng đến đâu. Đừng quên nhé!

Ngoáy Ngoáy Ngoáy, ngoáy là ngày mai tương sáng, ngoáy là tương lai huy hoàng… nhưng ôi thôi!

Tôi xin chân thành gửi lời chia buồn tới các đồng chí vì sự đổ bể trong việc khai thác tài nguyên quốc gia, ấy là lỗ mũi bọn dân chúng tôi.

Khi các đồng chí triển khai phong trào Ngoáy Ngoáy Ngoáy diện rộng, tôi đã viết nhiều bài phản đối, tôi đã bị nhiều thằng DLV vào chửi bới, có trang mạng ca ngợi chiến dịch ngoáy và gọi tôi là “đối tượng” cứ như thể tôi là một thành phần phản động nguy hiểm lắm.

Các đồng chí đã vô cùng nhiệt tình trong chiến dịch ngoáy không ngừng nghỉ, ngoáy điên cuồng, ngoáy hối hả, ngoáy như thể để tiến nhanh, tiến mạnh lên CNXH, ngoáy như thể đấy là một sự nghiệp cao cả và vĩ đại để cứu vớt người dân Việt. Lúc đầu tôi suýt bị lừa, tôi đã rớm nước mắt xúc động trước tinh thần nhiệt tình ngoáy của các đồng chí.

Tôi đã thầm nghĩ “các cán bộ thế này thì quý hoá quá, rất lo lắng cho sức khoẻ của dân”.

Nhưng sau khi thấy nhiều trường hợp sáng ngoáy, chiều ngoáy lại và nhiều người lao động cứ mấy ngày lại mất mấy trăm nghìn đồng cho ngoáy, tôi bắt đầu chột dạ và nghi ngờ. Khi post bài phản đối thì tôi bị chửi sấp mặt bởi đội ngũ bò đỏ DLV đông đảo và hùng mạnh.

Giờ thì tôi biết là nhiều đồng chí đang ngồi nhớ vợ con, ước mong không có cái phi vụ ngoáy ngoáy ngoáy và quay lại thuở chưa có covid. Tôi biết nhiều đồng chí sẽ than: “Ôi, Covid, mi đã hại ta rồi Covid ơi!”

Nhiều đồng chí khác chưa vào kho thì bỗng dưng đi đái rất nhiều lần trong ngày, đêm mãi không ngủ được, mà ngủ được thì hốt hoảng choàng dậy bởi ác mộng. Nhiều đồng chí bỗng dưng thấy lòng dịu dàng hẳn đi, bỗng ân cần tâm sự với vợ con hay chồng con nhiều hơn bởi biết đâu mấy năm tới sẽ xa cách dài dài.

Trong khi biết bao doanh nghiệp, người dân góp từng đồng tiền để giúp đỡ những bà con khốn khó bởi dịch thì các đồng chí lại hớn hở gặt hái, tìm mọi cách ngoáy ngoáy ngoáy.

Tôi rất thông cảm với các đồng chí, các đồng chi phải lo nhiều việc lớn nên tận dụng cơ hội là điều dễ hiểu. Ô tô phải lên đời này, phải mua cho con gái, con trai mỗi đứa một cơ ngơi, phải có quốc tịch nước ngoài, phải chu cấp cho bồ… nhiều lắm, nhiều nỗi lo cao quý lắm mà mũi của bọn dân thì cứ ngoan ngoãn ngửa lên cho các đồng chí thoải mái ngoáy thì sao không ngoáy cơ chứ?

Mỗi thằng dân hoàn toàn có thể được ngoáy cả mấy chục lần. Có bọn công nhân ấy, đi làm chỉ đủ tiền ngoáy. Coi như làm không công mà cũng chỉ nhăn nhó phàn nàn chút thôi. Làm để xây dựng CNXH, có gì mà kêu ca? Lao động là vinh quang, tiền là cái gì? Sống thì cống hiến là thường, có gì phải kêu?

Tôi tự hỏi, cái công cụ ngoáy ấy được sản xuất trong một phòng 10 mét vuông thì chất lượng có đảm bảo không. Mặc dù bọn WHO không công nhận nhưng báo chí cứ bảo bọn nó công nhận, bọn dân biết đâu mà lần? Quan trọng là chúng nó dễ tin, thấy báo chí khẳng định là coi xong. Không biết có bao thằng dân bị xét nghiệm nhầm, vào tập trung F0 hay F1 rồi lây nhiễm chéo, thế là thành F0 thật, rồi chết?

Chết rồi thì hình như không kiện, không kêu được. Thôi, cũng coi như hy sinh cho sự nghiệp làm giàu của các đồng chí cán bộ, cũng không nên lăn tăn nhiều. Mạng dân cũng như phân bón cho cây cối ruộng đồng thôi mà.

Sự nghiệp nào chẳng có hy sinh.

Mà thực ra thì thằng dân nào không may chết oan, cũng không biết đâu mà kêu oan với diêm vương hay tay gác cửa thiên đàng. Có thám tử nào lần theo được con Covid để biết nó đi theo đường nào, thằng dân nào bị chết oan đâu.

Giờ này, rất nhiều đồng chí đang ao ước, giá như được làm một thằng dân nghèo mà lương thiện. Thế này là vợ xa chồng, con xa cha mẹ vài năm đây chứ chẳng chơi. Sự nghiệp gặm đớp quả thật cũng không đơn giản, dễ ăn lắm. Đang mơ màng là mấy tỉ, mấy chục tỉ bỗng dưng rơi vào túi thì sẽ dùng vào việc gì thì lại… tù! Thế mới chán!

Thôi, mấy câu cảm thán thế là đủ rồi. Các đồng chí là cán bộ, toàn đảng viên cả, học về đạo đức cách mạng, học các lớp lý luận nọ kia, ấy vậy mà lại bị lý tưởng ăn đớp nó át mất lý tưởng cán bộ, thật vô lý quá!

Tôi tin rằng cái lý tưởng ăn đớp ấy của các đồng chí tuy thầm kín nhưng rất mãnh liệt. Không phải chiến dịch Ngoáy Ngoáy Ngoáy thì nó sẽ bộc lộ ở nhiều chiến dịch khác trong tương lai, chỉ có điều nghiệp vụ của các đồng chí sẽ tinh vi, sẽ cao cường đáng nể hơn thôi.

Dân là tài nguyên, là món lợi, không phải mũi thì còn đầy chỗ khác để khai thác, không lo đâu các đồng chí ơi. Tôi nhớ có lần đi cầu ra máu, đi khám các bác sỹ ở phòng khám soi kĩ lắm rồi bảo bệnh trĩ nặng lắm, phải mất mấy chục triệu làm thủ thuật thôi. Một kẻ hay viết Facebook như tôi thì lấy đâu ra nhiều tiền thế.

Tôi về viết di chúc, căn dặn vợ con đủ điều, nghĩ quả này đi xa rồi, thế rồi không hiểu sao chẳng chữa trị gì mà nó tự khỏi. Về sau thì tôi hiểu là tôi chẳng có bị trĩ gì sứt mà đơn giản là mấy bác sỹ ấy coi cái ấy của tôi cũng là một tài nguyên béo bở, có thể khai thác thôi. Nghĩ thế tôi cũng thấy vui vui, thấy mình giá trị ra phết, chứ chẳng đùa.

Nói đây cũng phải nhắc lại là chỉ có một số bác sỹ coi người bệnh là tài nguyên chứ đa phần bọn dân chúng tôi đều kính trọng họ, nhất là sự cống hiến của họ trong thời gian vừa qua.

Thôi, viết thế đủ rồi. Tôi, một thằng dân, một tài nguyên quốc gia có vài lời để những thằng dân, những tài nguyên khác hiểu các đồng chí với lý tưởng của các đồng chí thôi.

_____

Mời đọc thêm: 89 gói thầu y tế chống Covid-19 ở Hà Nội bị xác minh (VNE). – Chuyển Bộ Công an xác minh 89 gói thầu mua sắm chống COVID-19 ở Hà Nội (VTC). – 41 gói thầu mua sắm chống dịch ở Hà Nội: Bất thường nhà thầu Tài Lộc ().

 

Hiến pháp Đệ nhị Cộng hòa: Những được và mất của thể chế dân chủ

19/01/2023

Nghiên cứu Việt Mỹ

19-1-2023

Tạp chí Nghiên cứu Việt Mỹ xin giới thiệu bài phỏng vấn của nhà nghiên cứu Rosie Nguyễn, nghiên cứu sinh tiến sỹ Khoa Chính trị học, Đại học Oregon, với ông Ngô Thanh Tùng và ông Phạm Đình Hưng. Hai ông đã tham gia vào quá trình soạn thảo Hiến pháp 1967 thời Việt Nam Cộng hòa. Những tư liệu này cung cấp thông tin và cái nhìn của hai nhân chứng lịch sử về bối cảnh chính trị, cách nhìn và một số vấn đề quan trọng khác xoay quanh sự ra đời và vận hành của bản Hiến pháp này. Dưới đây là phần phỏng vấn ông Ngô Thanh Tùng. Ở đây Tạp chí Nghiên cứu Việt Mỹ cung cấp bài phỏng vấn này như là tư liệu thô. Phân tích tư liệu là công việc của các nhà nghiên cứu. Chúng tôi sẽ giới thiệu các tư liệu khác ở phần tiếp theo.

Xin ông cho biết vấn đề nào là gai góc và gây tranh cãi nhiều nhất trong quá trình soạn thảo Hiến pháp 1967?

Ông Ngô Thanh Tùng: Ủy Ban Thảo Hiến gồm năm, sáu người, bao gồm một Chủ tịch. Tuy nhiên chỉ có ba người soạn chính là ông Nguyễn Hữu Thống, ông Phạm Đình Hưng và tôi, Ngô Thanh Tùng. Hơn 100 vị còn lại chủ yếu giơ tay biểu quyết thông qua hay không thông qua các điều khoản. Ông Tùng soạn phần lập pháp, ông Hưng soạn phần tư pháp, còn ông Thống lo về hành pháp. Vì các ông đại diện cho khối đa số cho quốc hội lập hiến nên có vai trò quyết định trong việc viết Hiến pháp. Ông Thiệu và ông Kỳ không biết gì về luật nên không tham gia soạn thảo.

Trong quá trình biên soạn Hiến pháp thì vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất là chọn cộng hòa tổng thống hay cộng hòa đại nghị. Văn bản cuối cùng là sự pha trộn giữa Hiến pháp Đài Loan, đệ ngũ cộng hòa Pháp và mô hình lưỡng viện Hoa Kỳ. Hiến pháp 1967 tạo ra một ông thủ tướng để đứng mũi chịu sào thay cho ông tổng thống. Trong trường hợp quốc hội bất tín nhiệm chính phủ thì chỉ phế truất ông thủ tướng thôi, ông tổng thống dân cử vẫn ở đó để ổn định chính trị.

Hội đồng Quân lực là một tổ chức bao gồm các tướng lãnh hàng đầu, có thể xem như một “siêu chính phủ” do ông Thiệu lãnh đạo. Đây là một tổ chức vi hiến vì không có trong Hiến pháp. Ông Thiệu cho ông Khiêm làm thủ tướng với mục đích sau này khi ông Thiệu kết thúc hai nhiệm kỳ tổng thống thì sẽ đưa ông Khiêm lên làm tổng thống. Tuy nhiên, ông Thiệu tham quyền cố vị, sửa Hiến pháp năm 1974 để có thể làm tổng thống thêm một nhiệm kỳ nữa. Do ông Thiệu bội tín với ông Khiêm nên sau này hai người trở thành kẻ thù của nhau.

Xin ông cho biết vai trò của ông Nguyễn Văn Thiệu trong việc thi hành Hiến pháp?

Ông Ngô Thanh Tùng: Ông Thiệu là người làm hư Hiến Pháp 1967. Kỳ bầu cử đầu tiên còn khá trong sạch. Đến các kỳ bầu cử sau này, ông Thiệu cho phụ tá của mình là ông Nguyễn Văn Ngân đi mua chuộc các dân biểu, biến họ thành gia nô làm việc cho mình. Các dân biểu là người của ông Thiệu có thể được nhận tiền hoặc được đài thọ cấp visa ra ngoại quốc chơi. Nguyễn Văn Ngân chỉ huy các ông tỉnh trưởng ở những vùng nông thôn đang bị chiến tranh (những vùng “xôi đậu”) gian lận bầu cử, tráo phiếu bầu. Hạ Viện về sau ủng hộ ông Thiệu trong nhiều vấn đề (trao “emergency powers” vào năm 1972, và có thêm một nhiệm kỳ tổng thống nữa vào năm 1974) là do nhiều dân biểu đã bị ông Thiệu mua chuộc.

Thượng Viện khó bị mua chuộc hơn vì các liên danh của Thượng Viện chủ yếu được bầu lên từ các đô thị. Việc kiểm soát phiếu bầu ở đô thị gắt gao hơn nông thôn, không dễ gian lận phiếu.

CIA nhờ Dân biểu Trần Ngọc Châu liên lạc với Bắc Việt để xem họ muốn gì nên ông Châu liên lạc với Việt Cộng. Việc này bị cảnh sát Việt Nam Cộng hòa phát hiện, ông Thiệu yêu cầu Tổng nha Cảnh sát vào Hạ Viện để bắt ông Trần Ngọc Châu. Tôi viết thơ phản đổi gửi lên cho Tổng thống Thiệu, nhưng Tổng thống vứt thơ của tôi vào thùng rác. Tôi cho rằng nghị sĩ có quyền bất khả xâm phạm, nếu ông Thiệu bắt Trần Ngọc Châu như vậy sẽ đe dọa đến quyền bất khả xâm phạm vốn được quy định trong Hiến pháp.

Giám sát Viện có thẩm quyền thanh tra, kiểm soát nhân viên các cơ quan công quyền. Hiến pháp quy định 1/3 thành viên Giám sát Viện do Quốc hội, 1/3 do Tổng thống và 1/3 do Tối cao Pháp viện chỉ định. Ông Phạm Đình Hưng và ông Nguyễn Văn Mạnh làm trong Giám sát Viện than phiền rằng Chủ tịch Giám sát viện là chú của ông Thiệu, nên bao nhiêu hồ sơ tố cáo tham nhũng bị ông này đút vô ngăn kéo che giấu hết. Điều này làm hạn chế vai trò chống tham nhũng của Giám sát Viện VNCH, khiến nó yếu hơn cơ quan tương đương của Đài Loan.

Nếu được viết lại Hiến pháp, tôi sẽ thay đổi điều khoản về cơ cấu thành phần của Giám sát Viện. Cụ thể thì tôi sẽ thiết kế để 50% thành viên Giám sát viện do Bộ Tư pháp chỉ định, 50% còn lại sẽ do Quốc hội chỉ định.

Tội lớn nhất của ông Thiệu là từ năm 1972, ông biết rõ là Mỹ sẽ bỏ rơi Việt Nam nhưng không có sự chuẩn bị kỹ càng. Năm 1972, Henry Kissinger sang thăm Trung Quốc, bắt tay hợp tác với Trung Quốc. Trung Quốc và Liên Xô lại đang đối đầu nhau. Cộng sản quốc tế đang yếu đi. Kissinger và Nixon chấp nhận giải pháp “decent interval”: Bắc Việt chờ một hai năm sau khi Mỹ rút hết quân về nước rồi mới đánh chiếm miền Nam Việt Nam. Biết rõ sớm muộn gì Mỹ cũng bỏ rơi miền Nam nhưng Thiệu không lo tích tụ, mua súng đạn từ trước, khiến cho từ cuối năm 1974, Quân lực VNCH không có xăng, đạn và súng để chiến đấu.

Tại sao các nhà soạn thảo Hiến pháp 1967 khuyến khích chế độ lưỡng Đảng?

Ông Ngô Thanh Tùng: Các drafters (người soạn các phiên bản nháp) quan sát nền chánh trị đa đảng của Pháp thấy rất hỗn loạn. Nền đệ tứ, đệ ngũ cộng hòa Pháp với nhiều đảng tranh giành quyền lực khiến cho chính phủ không “chạy”. Khi không có Đảng nào chiếm được đa số thì các Đảng phải liên kết với nhau. Đảng này giữ tài chánh, đảng kia giữ ngoại giao… khiến cho chính phủ phân mảnh và dễ bể nát. Trong tình thế đó, ngay cả người tài như De Gaulle cũng không cứu được nước Pháp. Nếu có hai đảng thì khi đảng cầm quyền điều hành chánh phủ thất bại thì chúng ta biết chắc rằng đảng đối lập sẽ lên nắm quyền ở nhiệm kỳ tiếp theo, tạo ra sự ổn định chính trị.

Hiến pháp quy định: “Quốc gia khuyến khích việc tiến tới chế độ lưỡng đảng”. Điều này có nghĩa là khi có quá nhiều đảng nhỏ nộp đơn xin thành lập Đảng lên Bộ Nội vụ thì Bộ này có quyền bác đơn.

Xin ông cho biết tại sao lại thiết kế hai viện lập pháp?

Ông Ngô Thanh Tùng: Lúc đó Việt Nam không có trường nào đào tạo chánh sách hay chính trị học cả. Không có một trường nào đào tạo về chánh trị. Ý đồ của người soạn thảo là một người cần nên tuần tự đắc cử dân biểu, làm mấy năm, sau đó ra làm thượng nghị sỹ, rồi có thể lên cao hơn nữa ở nhánh hành pháp và trở thành tổng thống. Quá trình này sẽ giúp họ học việc để xem chính phủ hoạt động như thế nào và biết công việc họ làm. Khi giữa Thượng viện và Hạ viện có conflict (xung đột) về một dự luật, một Ủy ban lưỡng viện sẽ được thành lập để giải quyết những khác biệt. Ủy ban này rất quyền lực, được xem như một viện thứ ba trong nhánh lập pháp.

Việt Nam bị vấn đề địa phương Bắc Trung Nam rất nghiêm trọng. Liên danh tranh cử Thượng viện sẽ giúp họ bớt cái “division” (chia rẽ) ngay từ đầu, buộc phải hợp tác với nhau, bớt gây ra những tranh chấp mang tính địa phương. Các liên danh đều có leader (lãnh đạo). Những liên danh mạnh nhất gồm có khối Công giáo, khối người Nùng liên kết với người Tàu, khối Hòa Hảo, Cao Đài, Đại Việt.

 

Lịch sử cần sòng phẳng, rõ ràng với nhau

19/01/2023

Đỗ Thành Nhân

19-1-2023

Trung ương Đảng và Quốc hội cho ông Nguyễn Xuân Phúc thôi chức Chủ tịch nước là hoàn toàn đúng. Đất nước này không thiếu người có tài năng, uy tín và đạo đức để làm người đại diện cho quốc gia.

Lần đầu tiên trong lịch sử đảng Cộng sản có vị Chủ tịch nước (bị buộc, xin) thôi chức giữa nhiệm kỳ để nghỉ hưu. Tuy nhiên ông Nguyễn Xuân Phúc dù sao cũng là Chủ tịch nước, về mặt đối ngoại là “nguyên thủ quốc gia” – là một nhân vật của lịch sử hiện đại, nên cũng cần sòng phẳng, rõ ràng với nhau về công và tội của ông Phúc.

Ông Nguyễn Xuân Phúc làm CTN từ tháng 4-2021, cũng có nghĩa rời ghế Thủ tướng, không còn điều hành Chính phủ tại thời điểm đó, để trao quyền cho Thủ tướng kế nhiệm là ông Phạm Minh Chính. Tuy nhiên, quy cho ông Phúc “chịu trách nhiệm chính trị của người đứng đầu khi để nhiều cán bộ, trong đó có 2 đồng chí Phó Thủ tướng, 3 bộ trưởng có vi phạm, khuyết điểm, gây hậu quả rất nghiêm trọng; 2 đồng chí Phó Thủ tướng đã xin thôi giữ các chức vụ, 2 bộ trưởng và nhiều cán bộ bị xử lý hình sự” là cần xem xét lại.

Thứ nhất: cần xác định rõ ràng trách nhiệm của người đứng đầu.

– Nếu trách nhiệm về Quản lý nhà nước trước Hiến pháp và pháp luật thì các Bộ trưởng, Phó Thủ tướng thuộc Chính phủ mà Thủ tướng là người đứng đầu, chứ không phải Chủ tịch nước.

– Nếu trách nhiệm về mặt Đảng thì nhiều Ủy viên Trung ương, Ủy viên Bộ Chính trị (Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh), thì ông Nguyễn Xuân Phúc không phải là người đứng đầu.

Thứ hai: cần xác định thời gian xảy ra sai phạm.

Những Phó thủ tướng, Bộ trưởng, Cán bộ sai phạm đều là người của Chính phủ nhiệm kỳ mới được Quốc hội phê chuẩn.

Hầu hết những sai phạm của những vị nói trên đến mức phải bị truy tố, kỷ luật đều liên quan tới chống dịch Covid, tới Việt Á, tới các chuyến bay giải cứu, xảy ra chủ yếu trong nhiệm kỳ Chính phủ mới, chứ không phải thời ông Phúc làm Thủ tướng Chính phủ.

Nếu nhiệm kỳ Chính phủ trước ông Phúc làm sai (hoặc không phù hợp), thì nhiệm kỳ mới, Chính phủ mới, Thủ tướng mới có quyền và phải có trách nhiệm điều chỉnh cho phù hợp với tình hình mới.

Ngay cả Chủ tịch UBND Tỉnh mới cũng có quyền ban hành nhiều quyết định hành pháp thay thế quyết định của Chủ tịch cũ là hoàn toàn bình thường. Tại sao Thủ tướng Chính phủ mới lại không thực hiện?

***

Cá nhân người viết bài này, qua dư luận xã hội và chứng nhận một số vụ việc thì ông Nguyễn Xuân Phúc không xứng đáng làm CTN nữa và rất đồng thuận với Trung ương Đảng, Quốc hội cho thôi chức.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Xuân Phúc vẫn còn quyền con người, quyền công dân, ông chưa có tội gì, cho đến khi Tòa án phán quyết. Ông Nguyễn Xuân Phúc cũng không phải là cái thùng rác để đổ hết tất cả trách nhiệm, tội lỗi vào đó, là điều không công bằng với ông ta.

Điều quan trọng là ông Nguyễn Xuân Phúc từng là “nguyên thủ quốc gia” – là con người của lịch sử nên cần đánh giá trung thực, khách quan về lịch sử.

Nói thêm:

1. Nếu cho rằng bà Trần Thị Nguyệt Thu, phu nhân nguyên CTN Nguyễn Xuân Phúc hoặc những người có quan hệ với ông Phúc “lợi dụng ảnh hưởng” để trục lợi, làm bậy, thì đây thuộc là vấn đề của thể chế, pháp luật chứ không phải riêng bà Thu.

2. Nếu ông Nguyễn Xuân Phúc không phải “BỊ BUỘC thôi chức” mà “TỰ NGUYỆN XIN thôi chức” thì phải nói là ông Phúc còn hơn những “người tử tế” khác.

Đã đến lúc cần có Luật Hiến pháp và Tòa án Hiến pháp để phán quyết những trường hợp như Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc.

 

Câu đối Tết Quý Mão 2023: Mèo tới, diệt trừ ngay lũ Chuột!

18/01/2023

Hà Sĩ Phu

18-1-2023

Câu đối Tết Quý Mão

1/ LÒNG CHÂN-THIỆN ĐÓN XUÂN:

– Thuở THIỆN- ÁC đan cài, TẾT đến mong chờ “vua THIỆN Ý ”!

– Thời GIẢ-CHÂN lẫn lộn, XUÂN về ngóng đợi “chúa CHÂN TÂM”!

2/ HỔ ĐI MÈO TỚI:

– MÈO như sức mạnh Dân mong, MÈO tới, diệt trừ ngay lũ CHUỘT!

– HỔ tựa độc quyền Đảng trị, HỔ đi , vui sống cả đàn TRÂU!

3/ GỬI NGƯỜI ĐÁNH CHUỘT SỢ VỠ BÌNH (năm MÈO nói chuyện CHUỘT)

– Chiếc BÌNH này hỏi gốc nơi đâu, tự nó đã nảy sinh bầy CHUỘT thối!

– Lũ CHUỘT ấy bắt nguồn ở đó, sao ông còn ôm ấp chiếc BÌNH hôi?

4/ TẤN TRÒ ĐỜI:

– Quan chưa lộ trị quan bị lộ,chốn Quan trường đã thấy lắm trò…vui!

– Đứa thấp mưu thua đứa cao mưu,tình Đồng chí lại nghe nhiều chuyện…thú!

5/ XUÂN VÀ PHÚC:

– XUÂN đến XUÂN đi, mấy độ thăng-trầm, lo vận nước! 

– PHÚC còn PHÚC hết, đôi đường họa-phúc, ở lòng dân!

6/ NÓI NHỎ: ĐỒNG TÌNH, DẪU CHẲNG ĐỒNG TÂM:

– Lò lửa vẫn thiêu nhau, củi cao cấp mấy tầng cháy đỏ, “toang” kiểu này đẹp quá, bác ơi?

– Hoa Kỳ còn giãy chết, nơi cháu con vạn đại dung thân, “chuồn” nơi ấy giàu ghê, bạn nhỉ?

***

Mời đối: Lò lửa bập bùng soi, củi cao cấp mấy tầng đỏ chói, Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng? (Theo lời bác Phú Trọng).

_____

Chuyện cũ kể lại:  Chết hụt vì Câu đối Tết

Hà Sĩ Phu

Ấy là cái Tết Kỷ Tỵ năm 1989. Chuẩn bị cho ngày Tết, ông Chủ tịch UBND thành phố Đà Lạt mới nhậm chức, muốn mở đầu nhiệm kỳ bằng một Hội chợ tưng bừng với nét văn hóa độc đáo khác những năm trước, bèn mời tôi đứng ra đảm nhiệm gian hàng Câu đối Tết. Chả là khi ấy những Câu đối Tết của tôi ít nhiều đã được giới chữ nghĩa và báo chí để ý.

Ông chủ tịch còn gợi ý cụ thể là tôi nên mặc lễ phục truyền thống, áo the khăn xếp, cầm bút “đại tự”, bày mực tàu giấy đỏ, trải chiếu viết câu đối như những cụ đồ năm xưa.

Việc phụ trách gian hàng Câu đối tôi nhường ông Huỳnh Trùm, một người khá quen biết với dân Đà Lạt, tôi chỉ nhận sẽ đóng góp vào phần nội dung.

Tôi thức gần trắng đêm để tự tay viết một bảng quảng cáo (hình 1). Toàn viết phóng bằng tay, vì hồi ấy chưa hề có sự hỗ trợ gì của những kỹ thuật vi tính.

Các Câu đối giới thiệu phần lớn là để cho vui vẻ ngày xuân, năm Rồng sang Rắn, có gắn với xứ hoa Đà lạt.

Ví dụ:

– Hội hoa Xuân bán khóm LONG TU, tiễn chú Rồng đi! (Long tu là tên một giống hoa Lan)

– Phiên chợ Tết mua rượu TAM SÀ, đón chàng Rắn tới!

Ngoài nghĩa Long là Rồng, Sà là Rắn, câu đối nói đến chuyện bán-mua để mang tính chất một Hội chợ, và chính tại gian hàng Câu đối cũng có mua có bán!

– Dân Cao nguyên mừng Tết bằng hoa, hoa BẤT TỬ, tình người bất tử!

– Người Đà lạt đón Xuân ở gốc, gốc TRƯỜNG SINH, chân lý trường sinh!

Bất tử và Trường sinh là tên hai loại hoa và cây cảnh ở Đà Lạt, câu đối ngợi ca phong thái sâu lắng của thành phố tiểu Paris sang trọng này.

Tự sự thì có câu:

– Nồng hương rượu mới, thơm bình cổ!

– Chai bàn tay trắng, giữ lòng son!

Ra điều rằng Câu đối đây tuy là “bình cũ nhưng rượu rất mới”, mà rượu này làm thơm cho bình! Còn “ông đồ” như tôi đây thì cũng “chai tay” cuốc vườn, “ông bà đồ” sáng sáng vẫn thường chở “đá cây” bằng xe đạp đến bán cho các tiệm cà phê để thêm thu nhập, chứ chả được thanh nhàn như ông đồ của cụ Vũ Đình Liên, thực cảnh gia đình tôi lúc ấy như vậy.

Về câu đối thế sự thì hồi ấy ông Nguyễn Văn Linh làm Tổng Bí thư, nổi tiếng với chuyên mục “NÓI và LÀM” (mà trong dân đã nói chệch ra là Nói và Lừa, Nó vẫn Lừa…). Tôi có mấy chữ cảnh báo NGÔN dị HÀNH nan! (NÓI thì dễ, LÀM mới khó) …

“Phạm huý” nhất thì cũng “lèng nhèng” mấy câu chạm đến nỗi GIAN KHỔ của dân và sự Ô UẾ của các quan:

– Đêm Ba mươi dựng NÊU thẳng lên Trời, hỏi người tốt không GIAN sao lắm KHỔ?

– Sáng Mồng một vẽ CUNG luôn xuống Đất, bực sân rêu đã UẾ lại nhiều…Ô!

vân vân…

Ấy, đại khái thế, tóm lại là mọi chuyện bình thường. Chuyện rắc rối phát sinh là ở mấy câu thơ “chết tiệt” được viết vào giấy khổ lớn treo ở gian Câu đối. Rất tiếc khi dẹp Hội chợ không giữ lại hay chụp lại được, nhưng nhiều anh em giờ còn nhớ như in.

Nguyên là, để cho rôm rả, ông chủ gian hàng Huỳnh Trùm viết một bài thất ngôn bát cú, cũng chuyện vui vẻ ngày Xuân, nhưng cả 8 câu, câu nào cũng có chữ Xuân (vừa là mùa Xuân vừa là quý danh của phu nhân ông Trùm), cũng lồng tên một vài vị có tên tuổi trong thành phố, nhưng toàn chuyện vui thôi. Tác giả Huỳnh Trùm ra lời thách ai họa được bài thơ hơi rắc rối này sẽ có phần thưởng! Bốn câu đầu của bài thơ như sau:

Hội chợ hoa Xuân chẳng phải nghèo

Vui Xuân dân Việt nhớ làm theo

Tùy duyên văn ý đề Xuân đối

Xướng xuất thơ Xuân họa cảnh treo

Chờ mãi chưa thấy thi sĩ nào ra bài “họa”, tôi là một trong hai “khổ chủ” đành “thân chinh” họa mấy câu, chỉ xin hoạ 4 câu đầu. Làm xong cũng phải viết ra giấy lớn, treo bên cạnh để gợi ý cho bà con hưởng ứng. Bốn câu ấy như sau, đề là Vịnh gian hàng Câu đối:

Giữa chốn Uy danh, cảnh ĐỐI nghèo!

Thấy ĐỐI thì anh cũng ĐỐI theo!

Thời đại mưu lanh nhiều … ĐỐI thủ,

Dân quyết làm ra ĐỐI để … treo!

Trong bài chủ mỗi câu đều có chữ XUÂN thì bài hoạ câu nào cũng có chữ ĐỐI để “tức cảnh” cái gian Câu đối trong hội hoa Xuân. Rất nghiêm, rất chỉnh.

Hôm tổng kết Hội chợ, có mặt các quan chức tỉnh và thành phố, Ban Tổ chức nhận thấy về gian hàng Câu đối thì Tú-Xuân (bút danh của Hà Sĩ Phu lúc ấy) có công đóng góp nhiều về thơ và Câu đối, tất nhiên khen thưởng. Phần thưởng có gì đâu, một cuốn lịch Kỷ Tỵ, in đẹp, khổ lớn.

Tôi đem phần thưởng về treo, nhưng cũng chẳng ngó ngàng gì đến (bây giờ cũng chẳng nhớ mặt mũi tờ lịch ấy thế nào). Nhưng khoảng một tháng sau, một vị hàng xóm đảng viên cao tuổi đột nhiên sang chơi. Sau khi “mừng” tôi được cái… giải Xuân cao quý bèn bảo nhỏ: Nhưng chú cẩn thận nhá, các “lãnh đạo” đã dịch được bài thơ “nói lái” của chú rồi đấy… Tôi cười và cãi lại: Cái tiếng Việt mình nó rắc rối, các vị chấp làm gì. Thế báo chí viết về “Chính phủ” mà các vị cứ dịch thành “Chú phỉnh” thì chết người ta à?

***

Ít lâu sau, một hôm đạp xe ngang qua cửa quán của thằng bạn tôi thì bị bạn gọi giật lại: Ê này Tú Xuân, vào đây, vào đây!

Đấy là quán của vợ chồng Hà Linh Chi. Linh Chi tên thật là Đệ, nhà thơ tài hoa xứ Huế, vợ là Kim Chi, thân với vợ tôi. Hôm nay vợ đi vắng Linh Chi phải trông hàng.

– Làm ly rượu cực kỳ đã! Nhà Sinh hoá thử kiểm nghiệm một hớp xem rượu bao nhiêu độ nào?

– Chà chà, gớm đây, phải trên 50 độ?

– Giỏi, 60 độ, nếp quê đấy, thơm không?

– Ừ thơm, phải nhắp từng giọt, cháy họng xong lại ngọt mới lạ?

– Ngọt nhưng mà… cay!

Nói xong hắn phá lên cười: Bây giờ tau hỏi tội mi… (Rồi hắn đọc oang oang trong hơi rượu):

Giữa chốn DUY ANH, Cảnh… đéo ngồi!

Thối đấy, thì Anh cũng… đéo thôi!

Thời đại… lưu manh nhiều,… đủ thối!

Dân quyết làm ra! Đéo để trôi!

(Câu cuối cùng hắn không ngâm mà quát lên như doạ nạt).

– Tau dịch thơ thằng Tú Xuân đã chính xác chưa?

– Ừ, chịu rồi. Nhưng hình như họ cũng biết?

– Thì tao đọc lên họ mới ngớ ra, chắc tiếc cuốn lịch đã trao nhầm. Nhưng thôi tau thưởng mi chén rượu 60 độ này. Sướng!

Chả là năm ấy dư luận đều biết hai vị quan đầu tỉnh xung khắc nhau như mặt trăng mặt trời, Bí thư tỉnh là Tám Cảnh, Chủ tịch tỉnh là Duy Anh. Nhưng cả hai đều dính những vụ tai tiếng về tài sản và nhà đất, bị dân chúng đàm tiếu. Bài thơ lôi hai quan đầu tỉnh ra nhạo báng? Đáng tội chết chứ chả…

Thằng bạn lại tiếp: Khá khen, mi không phải người Huế mà “lái” cũng khá. Đọc xuôi là một bài thơ vần EO (nghèo, theo, treo), đọc lái thì thành bài thơ vần ÔI (ngồi, thôi, trôi). Đọc xuôi thì hiền, đọc ngược thì…đểu (!). Hắn vừa nói vừa cười khà khà, vừa dí ngón tay vào trán tôi.

Tôi cũng cười, gạt tay hắn ra. Nhưng hắn chưa tha:

– Chưa hết tội! Nghe Câu đối của mi đây:

Tết đến trăm hoa…, nô nức nở!

 Xuân về muôn ý tứ…, tung bay!

Trăm hoa thì nô nức… nở, muôn ý tứ thì …tung bay. Câu đối nghe thì phơi phới, nhưng mi không lừa được tau. Trăm hoa nhưng là hoa nô, là trăm thằng nô lệ hay một trăm con Kiều phải làm đĩ? Nức nở chứ có phải hoa nở đâu? Rồi “muôn ý tứ” tung bay hay muôn ý “tứ tung bay”? Ý dân mà bay tứ tung thì giới trí thức đang tản mạn hay lòng dân ly tán? Mi đểu!

Chưa hết nhá…

Nếu tôi không ngăn hắn lại, buộc hắn chạm ly (chạm hai cái chén hạt mít), bắt hắn phải khà một nhát cho cạn để phanh hắn lại thì không biết hắn còn móc ra của tôi những chữ nghĩa chết người gì nữa? Quả thực bạn bè sao mà giấu được nhau? Nói ra nửa lời đã hiểu…, nhưng mi giảng cho họ hiểu sớm thế làm gì hả giời? Hôm nay ôn lại kỷ niệm khoái trá này thì mi đã đi xa rồi, Linh Chi ơi.

***

Bẵng đi hai năm, câu chuyện bài thơ nói lái tưởng đã nguội. Tuy một đôi lần nghĩ đến cũng thoáng lo, có người bảo “họ” thù đến chết đấy. Tôi không tin, chuyện vặt, rồi lại cười một mình. Thôi, thì là chuyện đã qua.

Đến một buổi chiều.  Mới chạng vạng tối, vợ tôi vừa trông quán vừa dọn cơm. Vừa cầm đũa thì bà Lý, bạn cùng phố với vợ tôi đến chơi. Vì là bạn quen nên vừa ăn vừa trò chuyện.

Bỗng bộp một phát. Chưa kịp hiểu ra chuyện gì thì vợ tôi ngã lăn ra, bát cơm rơi vỡ tung toé. Bà Lý ôm lấy vợ tôi. Còn tôi theo linh tính ngó vội ra cửa, vừa lúc phát hiện một thanh niên từ phía tủ lạnh trong nhà tôi chạy vụt ra ngoài…

Quay lại, thấy vợ tôi tím rập một bên má. Chỉ trệch đi mấy phân là vỡ sọ rồi. Cạnh chiếc bát vỡ là một cục đá to bằng nắm tay, nặng ngót nửa ký, mà tôi tin chắc tảng đá ấy là dành cho cái mặt của tôi. Lúc ấy là 7 giờ chiều ngày 24 tháng 2 năm 1991.

Mấy hôm sau tôi có viết đơn trình báo vụ việc, cũng có công an khu vực đến nhà, hỏi han vài câu và hứa tìm ra thủ phạm nhưng rồi chẳng có ai điều tra gì cả… Tôi sẽ giữ hòn đá này làm kỷ niệm.

Phải đến mấy năm sau, vết bầm trên má vợ tôi mới lành hẳn. Nhưng vết bầm ký ức thật khó phai.

Chỉ vì tôi say mê đùa với chữ nghĩa mà vợ phải mang tội! Chút lòng… chơi chữ từ sau xin…chừa! Nhưng chẳng biết cái thói trời sinh ấy liệu rồi có chừa được không?

HSP (Đón Tết con Rắn 2013)

 

Phiếm Mẹo – Phú

18/01/2023

Cao Bồi Già

18-1-2023

Nhà nhà rạo rực đón Chúa Xuân;

Ngõ ngõ đì đùng vang tiếng pháo.

Cả thiên hạ nôn nao tống tiễn lão Dần;

Khắp nhân gian háo hức nghênh chào cô Mão.

Nhân thềm năm mới, bàn vớ vẩn sự thế chuyện đời;

Mừng tết niên Mèo, phiếm lan man chuyện họ Miêu nhà Mão.

Tuy nhóm mười hai giáp, vóc hình thua kém bác Sửu, ông Dần;

Nhưng hàng thập nhị chi, thứ trật còn hơn anh Thìn, chị Dậu.

Có mấy danh xưng:

Bấm tay thầy bói thường xem tuổi Mẹo, nhưng cô tiểu chủ thích ới nàng Miêu;

Đến bữa dân gian vẫn gọi tên Mèo, song chữ Hán Nôm lại kêu danh Mão.

Cũng chủng dòng nhà hổ, nhưng ăn uống yểu điệu nhu mì;

Cùng nòi giống họ beo, giỏi trèo leo phóng vồ nhanh nhảu.

Thích nằm sưởi nắng vàng;

Hay nhảy đùa chân sáo.

Lúc chuyển khắc sáng hừng đông, tức nhau tiếng gáy, rõ tính nhà gà;

Mùa ái ân đêm khuya khoắt, ới bạn lời gào, đúng tuồng chị mão.

Nghề săn chuột, đích danh tài giỏi ai sánh được mèo;

Thói bắt gà, đúng phường ranh ma kẻ nào lại cáo.

Đáng nể Hùng Miêu;

Đừng khinh Uy Mão.

Thấy đôi ngươi quắc quắc, cả nhà Tý chân cẳng run cầy sấy chết trân;

Nghe vài tiếng meo meo, toàn tộc Thử ruột gan nhảy cào cào nhốn nháo.

Nhiều lúc giả bộ mơ màng;

Lắm khi hệt như lơ láo.

Vồ một cú, em tý lắt sụm lưng;

Giở đôi chiêu, gã chuột chù sứt gáo.

Không vội “mần” ả cứ vờn cứ giỡn, làm chuột cha chuột chú gan nát nhầy tựa tương;

Chửa thèm “xử” gã còn nhứ còn đe, khiến tý vợ tý chồng hồn nhão nhừ như cháo.

Chị mới thích, liền cài thắt nơ đỏ bông xanh;

Chủ muốn nuôi, để giữ gìn lẫm thóc kho đậu.

Đừng tưởng bở hiền miêu;

Mà coi chừng sể máu.

Có quất đòn chó, cún cúi đầu chịu thôi không nổi giận oán hờn;

Lỡ đạp đuôi mèo, chủ ăn cào cái chắc chớ ngạc nhiên quạo cáu.

Tục ngữ nhiều câu nhiều chuyện đời ví von;

Ca dao lắm lẽ lắm lời hay răn bảo.

“Mèo không đậy”, cá thơm mỡ béo Mun – Mướp tha lẹ sạch trơn;

“Chó chẳng treo”, canh ngọt thịt ngon Mực – Vện phàm ăn hết ráo (1).

Để “mèo chừa bữa tối”, đêm ả sôi ruột mới hăng mần thịt bầy chuột khoét moi;

Cho “Chó nhịn bữa trưa”, tối cún no lòng kẻo không đớp bả độc phường gian trộm đạo (2).

Phiếm chuyện Mẹo, xẹo sang chuyện đời:

“Mèo mù vớ cá rán”, đời đâu biết ai may mắn giỏi giang;

“Ăn mày gặp chiếu manh”, trời vẫn thương kẻ khốn cùng khổ não.

Này quý bà quý cô, chớ trát vàng chóe tay nặng cổ, khiêu gan bọn cướp khác chi “mỡ nhứ miệng mèo”;

Ấy các anh các chị, đừng nghe thầy theo đóm bao đề, lâm kiếp nợ nần tự hóa gà sa mõm cáo.

“Mèo khen mèo dài đuôi”, vẻ kiêu kiêu khoe mẽ, chợt nếm đòn rõ đồ vụng đồ lười;

Quan xưng quan lớn đức, miệng xoen xoét khoa ngôn, bỗng hóa củi ôi mặt trơ mặt tráo.

“Im ỉm như mèo ăn vụng”, vậy mà khôn bụng mẹo biết run;

Xoen xoét như quan lạm thâm, thế mới hay gan người khó thấu.

Tài hèn leo chức lớn, ghế quá cao ắt té ngửa thân tàn;

“Mèo nhỏ bắt chuột con”, việc vừa sức luôn thành công mã đáo.

Cuồn cuộn tựa rồng hút cột nước, nhiều quan đớp dăm miếng là sạch veo khố veo ngân;

“Lèo nhèo như mèo vật đống rơm”, lắm bố làm một việc hoài chả nên cơm nên cháo.

Khoét kho đổ tội, nhiều quan hệt chuột quái thành tinh;

Ném đá giấu tay, lắm kẻ như “mèo già hóa cáo”.

Chạy xe ôm, xây biệt phủ, ôi lắm quan tham “rửa mặt như mèo”;

Buôn chổi chót, sắm xe sang, ấy nhiều đầy tớ múa mồm hơn cáo.

Phơi mặt đồ ăn vụng, “tiu nghỉu như mèo cắt tai”;

Đến lượt quan thành củi, oa oa vì đầu rớt mão.

“Rình như mèo rình chuột”, thằng trộm đêm chui lẻn quơ càn;

Khoét hơn chuột khoét kho, quân “cướp ngày” ăn tàn phá bạo.

Sâu kho bọ lẫm, nhiều “tớ” nhiều “tôi”, “phết phẩy” sau phủ dưới bàn;

“Mèo mả gà đồng”, lắm anh lắm ả “hát ca” giữa nương ngoài giậu.

Chờ coi ông liêm đấu ông nhũng, cây củi gộc so lửa đốt lò;

“Chả biết mèo nào cắn mỉu nào”, ông sưu thuế chạm phường buôn lậu.

Cũng xênh xang cỗ bàn:

Thịt tiểu hổ, món cao lương rất lắm mợ sành mồm;

Nhục nường miêu, vị thuốc quý biết bao chàng khoái khẩu.

Tráng dương tráng thận, khẩu truyền chắc không phải tào lao;

Bổ chiếu bổ giường, sách ghi có lẽ nào tếu táo.

Bình dân thỏa miệng quán chiếu “Đồng Quê”;

Đại gia sướng môi nhà hàng “Tuấn Béo”.

Tiểu hổ xào xả ớt, chà tuyệt thơm ngon;

Thịt mèo hấp lá chanh, vô cùng ngọt hảo.

Mèo tái lăn, béo ngầy béo ngậy, tay mợ gắp tì tì;

Miêu lúc lắc, thơm nức thơm lừng, miệng ông nhai rau ráu.

Thịt miêu nước xả giềng, ngon đắm lưỡi, bay mấy vại bia hơi;

Nhục meo nấu rựa mận, sướng tê môi, veo cả chai rượu gạo.

Phủ tạng khó kẻ quên, mê đến độ nếm không kịp nuốt, lòng mão xào giòn;

Da xương đố ai chán, khoái làm sao xơi chẳng thể thôi, cốt mèo nấu xáo.

Thịt miêu xào nấm miến, miệng mãi xơi mãi thấy lưỡi đê mê;

Tiểu hổ nướng than hồng, rượu càng chuốc càng nghe hồn lạo rạo.

Cạn nửa ly cay, gã xuýt xoa quíu lưỡi, nghe rõ rần rật buồng gan;

Nuốt từng miếng béo, nàng gật gù liếm môi, thấy thấm tỉ ti bộ não.

Năm mới năm me:

Đón cát, vàng cánh mai;

Đuổi hung, đùng tiếng pháo.

Chân dung cô Mão, hiền ngoan choán lịch choán bìa;

Hình ảnh chú Miêu, lanh lẹ lên tường lên báo.

Giã kỷ Nhâm Dần, tiễn Hổ Vương thoái vị, nhiệm kỳ mãn lẹ tiêu hạn tiêu xui;

Đón niên Quý Mão, mừng Miêu Đế lên ngôi, ngai báu ngồi mong thơm danh thơm cảo.

Ghế kê đít, xử phải nghiêm tỏ rõ tài tế thế rạng ngôi;

Cờ vào tay, phất sao cho xứng bậc quân vương minh đạo.

Lột phăng áo mão, phường giá áo túi cơm ăn hại báo cô;

Tống tất hỏa lò, bọn tham quan lại nhũng khoét moi cầy cáo.

Để trăm họ hưởng thái quốc dân an;

Cho muôn nhà được no cơm ấm áo.

Chúc Năm Mới, toàn dân Việt họ họ lộc tràn;

Mừng Tân Xuân, khắp nước Nam nhà nhà phúc đáo.

Hân hoan ngày Tết, chén rượu lai rai nhặt gom mấy ý phiếm càn;

Vui vẻ đầu xuân, văn chương tếu táo góp ngâm đôi vần tán láo.

Nếu dở, chớ quên cười toét miệng thay hoa;

Còn hay, xin thưởng tràng vỗ tay thế pháo.

_______

Ghi chú:

(1): Từ câu tục ngữ: “Chó treo mèo đậy”

(2): Từ câu tục ngữ “chó nhịn bữa trưa, mèo chừa bữa tối”

Các chữ trong ngoặc “…” là các câu tục ngữ ca dao.