Vài điều về chấn hưng văn hóa

 

Vài điều về chấn hưng văn hóa

Nguyễn Đình Cống

Qua theo dõi hội nghị Diên Hồng về văn hóa ngày 24 tháng 11 tôi vừa phấn khởi vừa lo ngại. Phấn khởi vì thấy rằng một số cán bộ có trách nhiệm ở cấp cao đã thấy được tầm quan trọng của văn hóa, lãnh đạo Đảng đã công khai nói về yêu cầu chấn hưng văn hóa, từ đó có hy vọng đất nước sẽ phát triển đúng hướng. Lo ngại vì thấy rằng nhận thức của một số cán bộ và nhân dân về văn hóa có phần lệch lạc, họ có thể làm chệch hướng của sự phát triển hoặc phạm vào lỗi ‘đánh trống bỏ dùi’.

1- Chớ trộn lẫn hai lĩnh vực văn hóa

Hội nghị toàn quốc về văn hóa đã thảo luận nhiều vấn đề. Mục tiêu của Hội nghị là bàn việc thực hiện Nghị quyết đại hội 13, phần về văn hóa. 

Khái niệm văn hóa rất rộng lớn, định nghĩa văn hóa rất đa dạng. Vậy văn hóa viết trong nghị quyết có cần được làm rõ phạm vi hay không? Nếu chỉ nói về văn hóa chung chung thì khi thực hiện có thể phát sinh các nhận thức và hành động khác nhau, thậm chí mâu thuẩn nhau. Trong lời phát biểu ở hội nghị, ông Nguyễn Phú Trọng có nói rằng văn hóa ở đây theo nghĩa hẹp. Nhưng hẹp đến đâu?

Văn hóa rất đa dạng, để nhận thức về nó cần phân biệt hai lĩnh vực: Hoạt động và Bản chất.

Hoạt động văn hóa là phần bề nổi, rất phong phú, như văn học nghệ thuật, biểu diễn, phim ảnh, lễ hội, di sản, bảo tồn, bảo tàng, du lịch, thờ cúng, v.v. Người ta còn tạo tác ra văn hóa trong các lĩnh vực khác nhau (kinh doanh, sản xuất, vận tải, trường học, công ty...). Chúng được Bộ Văn hóa, các cơ quan, tổ chức về văn hóa lãnh đạo, quản lý, có các tập thể và cá nhân hoạt động. Để phát triển các hoạt động này cần đào tạo người, cần có cơ sở vật chất và tài chính, cần có đường lối và luật lệ.

Bản chất của văn hóa là phần chìm, là đạo lý làm người, là cơ sở của đạo đức. Nó thể hiện ở quan hệ của con người với nhau, với thiên nhiên và với tự bản thân. Giữa các con người cơ bản nhất là đức tính trung thực, tình thương yêu, sự tôn trọng, niềm tin cậy, bao dung và hợp tác. Với thiên nhiên là bảo vệ môi trường cùng sự đa dạng của nó. Với bản thân là tự tin, ý chí và bản lĩnh của cá nhân. Đó là tinh hoa của mỗi dân tộc được truyền giữ, là chuẩn mực để làm người lương thiện và tử tế. Để nâng cao bản chất văn hóa rất cần những trí tuệ, những nhân cách lớn.

Hoạt động văn hóa là những việc làm mà ai cũng thấy, vì thế mà nhiều người nhầm, đem đồng nhất nó với văn hóa nói chung. Khi nói tới văn hóa người ta nghĩ ngay đến các hoạt động đó mà quên đi, mà không thấy lĩnh vực quan trọng hơn là bản chất của văn hóa.

Về bản chất, theo như các điều vừa mô tả thì tưởng đã rõ ràng, nhưng khi thực hành lại vướng rất nhiều thứ vì nó bị chi phối bởi truyền thống của dân tộc, bởi tôn giáo. Đặc biệt là nền chính trị độc quyền toàn trị thường can thiệp và làm thay đổi bản chất văn hóa.

Cơ bản nhất của bản chất văn hóa là tính trung thực và tình thương yêu. Trong một xã hội chịu sự thống trị của độc tài tham lam và kém trí tuệ thì cả hai thứ đó đều thiếu. Bản chất văn hóa gắn chặt với Nhân quyền. Ở một xã hội ít tôn trọng nhân quyền thì văn hóa khó giữ được bản chất. 

Vì chưa phân biệt rõ giữa hoạt động và bản chất nên trong chỉ đạo ở Hội nghị ngày 24 tháng 11 đã có những trộn lẫn (trong 9 giải pháp trọng tâm do ông Nguyễn Trọng Nghĩa trình bày, trong 6 nhiệm vụ và 4 giải pháp do ông Nguyễn Phú Trọng nêu ra, trong lời phát biểu tổng kết của ông Vũ Đức Đam). Thí dụ giải pháp thứbảy của ông Nghĩa: “Xây dựng nền văn học, nghệ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng nhân cách con người Việt Nam đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và đa dạng về chân, thiện, mỹ của các tầng lớp nhân dân. Tạo mọi điều kiện để đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật, phản ánh sinh động, sâu sắc đời sống, lịch sử dân tộc và công cuộc đổi mới đất nước”. (Trộn lẫn bản chất vào hoạt động). Hoặc như một vị tiền bối nào đó đã nói câu vô nghĩa “Văn hóa mất thì dân tộc mất”.

2- Phải chăng tại con người

Năm 1946 Hồ Chủ tịch chủ trì cuộc họp, bầu ra một Ủy ban Văn hóa toàn quốc gồm 15 ủy viên, nhưng rồi vì không thể thống nhất quan điểm về chính trị và triết học mà 9 ủy viên đã dần dần từ bỏ hoặc bị loại bỏ. Sau hội nghị văn hóa ấy dấy lên phong trào thảo luận về Con người mới VN. Tôi còn nhớ một đoạn văn của Hoài Thanh như sau: “Con người mới Việt Nam là đặc biệt. Nó không giống như người trí thức thời Phục hưng, vừa tin lý trí vừa tin Chúa Trời, hay như người quân tử đạo Khổng, không dám nói dứt khoát quỷ thần có hay không có. Nó không tin có quỷ thần, không tin vào Thượng đế, không tin có kiếp sau. Nó biết con người chỉ là loài động vật có vú, vũ trụ chỉ là vật chất và con người cùng thể với vũ trụ. Nhưng không phải vì thế mà hạ thấp phẩm giá con người, vì nó biết khả năng sáng tạo của con người là vô hạn và phẩm giá con người không phải tách rời vũ trụ, đặt mình vào thế giới viễn vông mà chính là gắn với cuộc sống hàng ngày và làm chủ cuộc sống ấy”.

Con người mới của VN đã làm cách mạng, kháng chiến, đã làm giáo dục và kinh tế theo đường lối triết học duy vật, theo chủ thuyết chính trị Mác Lê, theo định hướng XHCN, rồi bỗng nhiên phát hiện ra sự xuống cấp đạo đức của một số đông.

Năm 2021 họp để thảo luận về văn hóa mà chủ chốt là xây dựng Con người. Hội nghị kiểm điểm thành tích và thiếu sót của văn hóa trong 35 năm qua. Thành tích chủ yếu là về các hoạt động. Thiếu sót chủ yếu thuộc về bản chất, thuộc đạo đức. Vì sao vậy, và nguyên nhân cơ bản từ đâu? Trong hội nghị hình như không có ai thảo luận sâu về nguyên nhân cơ bản của những thiếu sót và sai lầm. Mà chưa tìm đúng nguyên nhân cơ bản thì khó mà có được biện pháp hữu hiệu. Phải chăng những “Con Người Mới” sặc mùi duy vật như Hoài Thanh mô tả và tuyên truyền, con người quá coi trọng quyền lợi vật chất đã tham gia vào cuộc đấu tranh đầy bạo lực và dối trá mà vi phạm vào đạo đức nhân bản.

3- Không đánh trống bỏ dùi

Ở nước ta có một số phong trào, ban đầu rất rầm rộ, nhưng nhanh chóng bị xẹp xuống. Gọi là lửa rơm hoặc đánh trống bỏ dùi. Nghị quyết “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” thể hiện một dạng như vậy. Đó là vì có thừa người nói mà thiếu người làm, vì công việc chưa trở thành nhận thức sâu sắc và tình cảm nồng nàn của những người lãnh đạo cao nhất, mới chỉ đọng lại và phát ra từ khoang miệng chứ chưa vào đến tận tâm can.

Hội nghị rầm rộ đã qua. Bây giờ nên tiếp tục như thế nào đây để khỏi rơi vào thảm cảnh chệch hướng hoặc bỏ dùi? Tôi đề nghị chia ra hai mảng để tiến hành.

Mảng thứ nhất là đẩy mạnh các hoạt động văn hóa. Mảng này giao cho Bộ Văn hóa chủ trì. Xin tạm không bàn sâu.

Mảng thứ hai quan trọng hơn. Đó là nâng cao bản chất văn hóa, tác động vào phẩm chất con người. Tôi đề nghị chính Chủ tịch nước hoặc ít ra cũng là Chủ tịch Quốc hội phải đặc trách việc này và người tham gia phải là những trí tuệ và nhân cách lớn, được sự tín nhiệm của nhân dân và đặc biệt là của giới tinh hoa. Cần thành lập một Ủy ban Văn hóa toàn quốc như hồi năm 1946 để lo việc này. Ủy ban Văn hóa của Quốc hội và Hội đồng lý luận trung ương không làm được, vì chủ yếu gồm những người “hữu danh vô thực”. Kể cả Bộ Chính trị của Đảng cũng không nên ôm đồm.

Cần lập được một Ủy ban gồm một số người có trí tuệ cao, có đạo nghĩa lớn. Tôi cũng đã nghĩ cách làm sao để chọn được những người như vậy, nhưng xin tạm chưa trình bày, để sau.

Khi đã bầu chọn được những người có trí tuệ và nhân cách lớn thì không cần có ai lãnh đạo họ. Trách nhiệm của họ là trước dân tộc, trước Quốc hội và Chủ tịch nước. Ủy ban không cần có nhiệm kỳ, ủy viên không bị hạn chể tuổi tác, họ có thể xin nghỉ khi không còn đủ năng lực, bị Chủ tịch nước bãi nhiệm khi tỏ ra không xứng đáng. Ủy ban có thể bổ sung thêm ủy viên theo đề nghị của đa số.

Tôi tạm hình dung ra những việc mà Ủy ban Văn hóa sẽ làm: Đánh giá thật sát thực trạng xã hội, tìm được nguyên nhân cơ bản của tình trạng đạo đức bị thoái hóa, của nền giáo dục bị xuống cấp, nạn bạo hành, những vi phạm nhân quyền, điều kiện để hòa hợp và đoàn kết dân tộc, những công việc cần làm để chấn hưng văn hóa… 

Những kết quả công việc của họ sẽ đề xuất lên Quốc hội, Chủ tịch nước và thông báo cho toàn dân biết. Trên cơ sở đó mà Nhà nước sẽ vạch đường lối, chính sách cần thiết.

Có làm được như vậy mới có khả năng tránh chệch hướng và đánh trống bỏ dùi.

N.Đ.C.

Tác giả gửi BVN

Trao đổi ý kiến “Tiên học lễ hậu học văn” - Hòa nhập thế giới hay 'độc đáo Việt Nam'?

 

Trao đổi ý kiến “Tiên học lễ hậu học văn” - Hòa nhập thế giới hay 'độc đáo Việt Nam'?

Nguyễn Ngọc Lanh

08/08/2012 /  08:25 GMT+7

- Tham gia diễn đàn về khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn”, GS Nguyễn Ngọc Lanh đặt vấn đề: Ta nên hoà nhập thế giới hay cứ “độc đáo Việt Nam? Độc đáo và độc đoán có gì giống nhau, khác nhau?

Tin liên quan:

Độc giả đề xuất khẩu hiệu thay thế 'Tiên học lễ...'  
Luận bàn về những hệ lụy của chữ 'Lễ'  
'Tiên học lễ...' không có lợi?

Người xưa hiểu rất đúng và làm đúng “lễ”

Các cụ tổ chúng ta đã học và thực hành nghiêm chỉnh chữ “lễ” ghi trong kinh Lễ của đạo Nho (bốn kinh khác là: Thi, Thư, Dịch và Xuân Thu).  
Thoạt tiên, Lễ nói về cách ứng xử với quỷ thần (thần linh), mà nguyên tắc là:- Kính cẩn (phân biệt với kính phục, kính trọng…);  
- Đứng xa ra (sợ sệt). Về sau, Lễ được mở rộng, gồm phép ứng xử với người trên (vua, thầy và cha - với nguyên tắc: Kính cẩn và Tuân phục - cũng ở mức tuyệt đối) và với người ngang hàng (Anh em, Vợ chồng, Bè bạn - với nguyên tắc: Trọng, Thuỷ chung và Nhường).  
Sách không những nêu quy tắc mà còn nêu những quy định rất cụ thể khi giao tiếp. Ví dụ, không được nhìn vào mặt vua (long nhan), khi chầu vua phải quỳ lạy 3 lần (trán phải chạm sàn: gọi là dập đầu). Ngay cách chào bạn đến chơi nhà cũng được quy định: hai tay chắp lại, vái dài và gập lưng, cúi rất thấp…  
Một quy tắc của “lễ” là trai gái không được thân nhau. Cụ Nguyễn Đình Chiểu (chưa xa ta lắm) vẫn hiểu và làm đúng “lễ”. Khi Kiều Nguyệt Nga định bước ra khỏi cái kiệu (che kín tứ bề) để tạ ơn Lục Vân Tiên cứu nàng thoát bọn cướp, cụ tả rằng cô tiểu thư này liền bị vị tráng sĩ kia xua tay lia lịa, nói: Khoan Khoan! Ngồi đó! Chớ ra!  
Nàng là phận gái, ta là phận trai… Tóm lại, trong “lễ” không có chuyện… thảo luận, tranh cãi, phản biện. Chân lý là từ “người trên” phát ra, cấm cãi. Muốn “nên thân người”, trước hết là tuân phục. Khi cha mẹ bảo gì, con cái chỉ có “vâng”.  
Xin trích vài câu trong các bài học thuộc lòng (sách giáo khoa thời trước). Xin nhớ là “học thuộc lòng” nhé (!):  
Bảo vâng, gọi dạ, con ơi! Vâng lời sau trước, con thời chớ quên  
Công cha, nghĩa mẹ khôn đền  
Vào thưa, ra gửi, mới nên thân người  
Con ơi! Muốn nên thân người Lắng tai nghe lấy những lời mẹ cha… Cá không ăn muối cá ươn Con cãi cha mẹ trăm đường con hư Xin nhớ: Cha còn đứng sau Thầy và vua (thứ tự: Quân – Sư - Phụ). Một kiểu lập luận: Tội “bất trung” là tội chết. Lại có câu: Vua bảo bề tôi chết, nếu không chịu chết đi, là bất trung. Nghĩa là vẫn cứ chết. Tuân phục đến mức ấy mới được coi là giữ đúng “lễ”.

Cắt nghĩa chữ “lễ” thời nay: Rất bí bét, kể cả tuỳ tiện xuyên tạc

Nếu nay cứ giữ đúng “lễ”, thì… khi thấy chủ tịch nước xuất hiện trên lễ đài, hàng trăm (có khi ngàn) người phải quỳ lạy 3 lần (!). Hài thật. Chẳng “lễ” thì đừng! Tất nhiên, khái niệm “lễ” thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên không ai được phép làm nó thay đổi đến đảo ngược khái niệm gốc. Sử dụng một khái niệm có sẵn, phải tôn trọng nội dung gốc của nó. Lương thiện mà!  
Vậy thì, một trong những nội dung gốc của “lễ” là tuyệt đối tuân phục người trên.  Do vậy, ngày nay học sinh không cần quá lễ phép (quỵ luỵ) trước thầy, nhưng nếu ta cho phép (hoặc khuyến khích) họ “trao đổi lại”, “thảo luận lại”, thậm chí “tranh luận lại” với thầy, là ta đã vô tình vứt béng cái gốc của “lễ” rồi vậy.  
Đến đây, có lẽ chúng ta phải chọn một trong hai: giữ lại hay sổ toẹt cái gốc của “lễ”.Vâng! Học “lễ”! Nhưng đó là học cái gì? 

“Tiên học lễ” là câu răn dạy học sinh. Mà đây là những học sinh cấp 1 và 2. Vậy cần nói với các cháu cho cụ thể: Học “lễ” là học cái gì.  
Các cháu 7-14 tuổi xin “đủ” với những lý lẽ cao siêu, phát ngôn trên những diễn đàn trịnh trọng, nhằm đưa ra lập trường cách mạng để đi đến kết luận gang thép (và… chung chung): Các cháu cứ phải học “lễ”, mà phải học… trước! Từ ba chục năm nay, số người được răn dạy: cần “học lễ trước” đã chiếm gần nửa dân số. Vậy mà năm 2012 vẫn chưa có văn bản nào chính thức cho các cháu 7 tuổi biết nội dung “lễ”. Chỉ có vô số phát biếu của cá nhân. Ơ hay! Thế thì các cháu phải nghe ai?  Cả nước, cả phe ta (và có lẽ cả thế giới) sẽ khâm phục, biết ơn, nếu ai soạn cho bộ GD - ĐT một văn bản chính thức: Nội dung cụ thể của môn học mới: “Lễ”. Các cháu phải học, phải thi. Tất nhiên, phải có chương trình, phải có sách, có giờ giảng, có thầy… Và thi xong, phải đảm bảo là từ nay họ có “lễ”.

Tuỳ tiện tới mức khiên cưỡng, kể cả bóp méo khái niệm

Với cụm từ “tiên học lễ”, Google cho ra không dưới 1,5 triệu kết quả, trong đó có vô số người giải thích chữ “lễ” thời nay.  
- Có vị viết ngay ở những dòng đầu: Học “lễ” là học cách ứng xử sao cho đúng với cái “lễ nghĩa” ở đời.  
Ấy! Tôi xin. Lễ và Nghĩa là hai khái niệm khác nhau. Chúng ta có thể nói gộp hai khái niệm cho tiện (Nhân-Nghĩa, Cần-Kiệm, Lễ-Nghĩa), nhưng khi cắt nghĩa riêng chữ “Lễ” thì chớ lôi cả “Nghĩa” vào. Khổng Tử phân biệt rất rõ khi nêu 5 đức tính của người quân tử: Nhân – Nghĩa - Lễ - Trí – Tín (có vị gọi (sai) là luân thường).- Có vị cứ sưng sưng coi Lễ là đạo đức. Ấy! Tôi can. Đây cũng là hai khái niệm khác nhau. Một người chào hỏi rất đúng “lễ”, nhưng không vì thế mà bảo anh ta là nhà đạo đức. Nhầm lẫn kiểu này sẽ đưa đến suy luận sai về khái niệm “Văn”.  - … - Xa nhất, khi có vị dám suy chữ “lễ” là Hồng (lập trường cách mạng vô sản), còn “văn” là Chuyên (!).  
Ấy! Tôi van. Một bên là lễ giáo (phong kiến) bên kia là lập trường (vô sản). Phong kiến khác XHCN; cụ Khổng khác cụ Mác. Suy luận kiểu này chẳng thà nêu khẩu hiệu: Học HỒNG trước, học CHUYÊN sau.

Đạo đức Nho giáo

Đây không phải chỗ để bàn về lý thuyết đạo Nho. Còn về đạo đức, có nhiều nội dung đến nay vẫn có thể kế thừa, sau khi chắt lọc. Những từ như Nhân, Nghĩa, Trí, Tín, Trung, Hiếu, Liêm, Kiệm, Cần… vẫn có ý nghĩa tốt đẹp. Và khi nói ra, không cần cắt nghĩa nhiều, vì nghĩa gốc của chúng vẫn được bảo tồn.  
Chỉ có Lễ là mơ hồ, rắc rối, mỗi khi cần đi vào cụ thể. Nhất là nói với trẻ em.

Nếu bỏ “lễ” thì học gì?

UNESCO đã khuyến nghị từ lâu: Học chung sống, học cách chung sống. Học sinh cần học các kỹ năng chung sống. Khi còn nhỏ thì biết cách chung sống với anh chị em, cha mẹ, ông bà. Rồi đi học thì chung sống với thầy và bạn… Ra đời, chung sống với xã hội. Muốn hoà nhập, phải học kỹ năng chung sống với với thế giới, với người khác ý thức hệ, khác chế độ, khác tôn giáo…   Ta nên hoà nhập thế giới hay cứ “độc đáo Việt Nam? Độc đáo và độc đoán có gì giống nhau, khác nhau?

N.N.L.

Bài viết đăng VNN từ 2012, tác giả gửi BVN góp phần vào cuộc thảo luận “Tiên học lễ hậu học văn” 2021

Đảng và những người con thân yêu của Tổ quốc

 

Đảng và những người con thân yêu của Tổ quốc

Anh Quân

28.11.2021 6:27

“Các quan chức của Đảng Cộng sản Việt Nam, khi cần, gọi người Việt là những người con thân yêu của Tổ quốc. Hãy xem Đảng đã làm gì khi thấy những người con của mình lâm vào hoàn cảnh như thế này.

Nếu bạn ở Việt Nam và nghe con của bạn ở Serbia nói rằng cháu đang ở trong căn phòng không có máy sưởi và ban đêm nhiệt độ xuống âm 2^oC, bạn sẽ làm gì? Nếu bạn có máy bay, bạn sẽ sang Serbia để đón con bạn về, phải không? Nếu bạn chưa sắp xếp được máy bay nhưng có tiền, bạn sẽ nhờ người giúp cháu được sưởi ấm, phải không? Bạn nghĩ Đảng và Nhà nước có máy bay, có tiền không?

Nhà nước đã làm gì?” (A.Q.) 

Đây là xuất khẩu lao động hay buôn người? Giữa thời buổi khốn khó của một đất nước mà người trên lúc nào cũng bận rộn cho mục tiêu xây dựng CNXH, tất cả mọi thứ trên đời hễ cái gì nhặt nhạnh được thì nhặt nhạnh bằng hết, cái gì sinh lời được đều có thể phải bán đi, cũng chỉ để dồn vào công cuộc xây dựng lớn lao ấy thôi, thì cái “vốn người” cũng là một món hàng quan trọng đấy chứ. Xuất khẩu hay buôn thì cũng vậy, miễn là có lời. Có khác chăng là trong buôn bán, khi đã giao hàng rồi, trách nhiệm giữ gìn “hàng hóa” không phải thuộc về người bán nữa. mà đã thuộc về người mua. Các ĐSQ cử người đến thăm hỏi thế kể cũng đã quá tốt. Chỉ thương cho các bạn trẻ, “Dại rồi mới biết khôn làm sao đây”.

Bauxite Việt Nam.

(VNTB) – Có thể mẹ không quá khốn khó như chị Dậu nhưng đã để con bị bán.

Âm 2^oC (1), không máy sưởi, không nước nóng, không giường nệm, chân đi dép lê, đó là điều kiện sống mà hơn 400 công nhân Việt Nam tại công trường nhà máy lốp xe của công ty Ling Long Duo, Trung Quốc đang phải trải qua ở thành phố Zrenjanin, nước Serbia ở Âu Châu.

Các quan chức của Đảng Cộng sản Việt Nam, khi cần, gọi người Việt là những người con thân yêu của Tổ quốc (2). Hãy xem Đảng đã làm gì khi thấy những người con của mình lâm vào hoàn cảnh như thế này.

Nếu bạn ở Việt Nam và nghe con của bạn ở Serbia nói rằng cháu đang ở trong căn phòng không có máy sưởi và ban đêm nhiệt độ xuống âm 2^oC, bạn sẽ làm gì? Nếu bạn có máy bay, bạn sẽ sang Serbia để đón con bạn về, phải không? Nếu bạn chưa sắp xếp được máy bay nhưng có tiền, bạn sẽ nhờ người giúp cháu được sưởi ấm, phải không? Bạn nghĩ Đảng và Nhà nước có máy bay, có tiền không?

Nhà nước đã làm gì? 

Theo Vietnamnet:

“Người phát ngôn cho hay, Đại sứ quán liên hệ với các công nhân tại Serbia, các công ty phái cử lao động và các cơ quan liên quan sở tại. Thông tin bước đầu của Đại sứ quán cho biết là không có chuyện hành hung hay là đánh đập.

Bộ Ngoại giao đã chỉ đạo Đại sứ quán tiếp tục nắm thông tin, tình hình, liên hệ với các cơ quan chức năng sở tại để có thể xác minh và có các biện pháp bảo vệ quyền và lợi ích của công dân, lao động Việt Nam, bảo đảm an toàn cho người lao động Việt Nam tại Serbia” (3).

Khi đọc những dòng này, tôi không có cảm giác nghe một người mẹ nói về thảm cảnh của những đứa con của mình.

Những người công nhân này không phải là con tôi, tôi vẫn có đủ quan tâm để liên lạc với họ và hỏi thăm hoàn cảnh của họ. Tôi cũng có thể xác minh hoàn cảnh của họ trong vài phút qua một cuộc gọi video. Trong cuộc gọi, tôi đã yêu cầu họ cho tôi thấy chỗ họ ngủ, chỗ họ tắm, chỗ họ vệ sinh. Khó không các bạn?

Nếu cần phải có mặt, sứ quán Việt Nam ở Rumani, chỉ cách Zrenjanin chỉ có 9 tiếng lái xe. Có xa không các bạn? Nếu cần, có thể đến tận nơi để xác minh, để nói chuyện với công nhân, với chủ thuê lao động, và với nhà chức trách sở tại. Phải không các bạn?

Theo người công nhân nói chuyện với tôi, một số người tự xưng là nhân viên sứ quán Việt Nam tại Rumani có tới hiện trường cách đây mấy ngày, nói chuyện với họ một lúc rồi về. Họ đã nghe được điều gì từ những người công nhân? Họ đã thấy gì? Họ đã nói chuyện với chủ thuê lao động chưa? Họ đã nói chuyện với các giới chức địa phương chưa? Đã có hành động cụ thể gì chưa? Bộ Ngoại giao, báo chí Việt Nam có nên thông báo về kết quả của chuyến đi và những bước kế tiếp không?

Những người công nhân này cho biết chưa có gì thay đổi sau khi những người kể trên đến thăm. Cũng theo những người công nhân này, trước đó, họ đã được chuyển qua chỗ ở mới – ở chỗ ở cũ, họ phải ở trong công-ten-nơ, mỗi công từ 12 đến 20 người – sau khi họ đình công và được báo chí Serbia can thiệp.

Đối với những người công nhân này, có những việc rất gấp. Họ cho biết họ không có hợp đồng lao động với chủ thầu. Do đó, nếu có tai nạn xảy ra, họ phải tự lo. Nếu bị bệnh, cũng phải tự lo. Nếu nghỉ làm sẽ bị trừ lương. Một người công nhân cho biết anh bị dính COVID và phải tự cách ly trong nhà (công-ten-nơ), tự uống thuốc mang từ Việt Nam qua. Khi anh không đi làm, anh không những không có lương mà còn bị trừ tiền ăn.

Nếu tôi là nhà cầm quyền Việt Nam, tôi sẽ yêu cầu chủ thầu cho xem hợp đồng lao động. Nếu không có, tôi sẽ yêu cầu chính quyền Serbia xử lý. Nếu chính quyền Serbia không xử lý, tôi sẽ gây sức ép quốc tế. Và tôi chưa thấy Hà Nội làm điều này.

Nếu sức tôi quá yếu, chỉ có thể chống Trung Quốc bằng cách trao cờ Tổ quốc cho ngư dân và không thể buộc công ty Ling Long hay nhà chức trách Serbia hành động, tôi có thể liên lạc với các công ty xuất khẩu lao động đã gửi họ đi và yêu cầu trả các chi phí bảo đảm điều kiện sinh hoạt và làm việc cho những người công nhân này. Xác định những công ty này tại Việt Nam có khó không các bạn? Họ có làm việc này không? Nếu không thì tại sao? Có những tin đồn rằng Nhà Nước, ít nhất là các quan chức, có ăn chia trong việc xuất khẩu lao động (4).

Theo tôi, gia đình của những người công nhân này cũng như công chúng cần được biết tình trạng hiện tại của họ và những việc mà nhà cầm quyền Việt Nam sẽ thực hiện trong giai đoạn sắp tới để cứu giúp họ. Họ không cần những lời lẽ vô hồn, khô khốc, và có khả năng không dẫn đến điều gì tốt đẹp hơn cho những người công nhân khốn khổ này như đã trích dẫn ở trên.

Mẹ Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng là thế đấy. Có thể mẹ không quá khốn khó như chị Dậu nhưng đã để con bị bán.

________________

Tài liệu tham khảo:

https://www.wunderground.com/forecast/rs/zrenjanin

https://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/chinh-tri/to-quoc-luon-chao-don-nhung-nguoi-con-than-yeu-tro-ve-dat-me-429353.html

https://vietnamnet.vn/vn/the-gioi/viet-nam-va-the-gioi/canh-kho-khan-cua-cong-nhan-viet-nam-trong-nha-may-trung-quoc-tai-serbia-794990.html

https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/laborers-bear-brunt-of-dolap-wrongdoing-12242020170803.html

A.Q.

VNTB gửi BVN 

***

TIN MỚI NHẬN: CÔNG NHÂN VIỆT NAM Ở SERBIA BỊ BUỘC KÝ GIẤY TỰ NGUYỆN TIẾP TỤC LÀM VIỆC

27.11.2021 8:37

Anh Quân – Cộng tác viên Việt Nam Thời Báo tường thuật từ Belgrade

Kết tội!

 

Kết tội!

Nông Phu

Có lẽ năm 2019 thì phải, một ngôi trường ở TP HCM có một cây phượng do người ta đánh từ đâu đó khi nó đã quá lớn về trồng. Do bộ rễ của nó chưa phát triển đủ điều kiện để giữ cho cây đứng vững trước một trận gió lớn nên nó đã bị đổ, gây thương tích cho một số học sinh để rồi sau đó không biết bao nhiêu cây phượng cổ thụ ở các trường học khác bị tàn sát hàng loạt không thương tiếc.

Lý do là có một số "nhà thực vật học" nào đó bỗng dưng phát hiện ra cây phượng là một loài cây "rất dễ bị sâu bệnh" dẫn đến thân bị sâu mục, nó là một loài thực vật nguy hiểm, là tội đồ của sinh mạng con người, cần phải "loại ra khỏi đời sống cộng đồng". Và thế là các nhà giáo dục căn cứ vào "các điều khoản kết tội" trên mà "thực thi công pháp" bằng cách "già đòn non lý sự" khiến cho phượng vĩ bị tiêu diệt một cách thảm khốc dưới những lưỡi cưa máy chuyên nghiệp trong một thời gian rất ngắn, để rồi sau đó được thay thế bằng những giống cây khác với cái giá cũng có phần đắt đỏ. Trong khi đó những cây phượng vĩ trải qua bao đời đã viết lên nhiều bài ca về thành phố hoa phượng đỏ (TP Hải Phòng) lại cứ thi nhau trổ hoa đỏ rực một gọc trời Nam mà cấm có cây nào chịu sâu bệnh gì cả và chưa có ai bị thương tích vì nó.

Cho đến giờ đây hàng cây hai bên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng ở Sài Gòn thẳng tắp như thế, đẹp đẽ và mát mẻ như thế chỉ với một cây bị đổ cũng bị người ta vô cớ kết tội luôn là cái giống đó cũng "rất dễ bị sâu mọt", rất nguy hiểm cho sinh mạng con người và thế là những chiếc cưa máy khủng của những nhà chuyên nghiệp lại lần nữa ra tay để "thực thi công lý" khiến cho chúng bị triệt hạ không cần phải do dự.

 

Sau khi hạ xuống thì chẳng ai phát hiện ra nó bị sâu mọt ở chỗ nào, thế nhưng các bố đã bảo "sâu mọt" thì nhất định nó phải "sâu mọt" chứ không thể là khác! Nghe người ta nói những cây gỗ như thế này giờ đây cũng được việc lắm thì phải!

Với thực vật thì thế, còn với con người thì sao? Như ông Nguyễn Thanh Chấn, Hàn Đức Long, Huỳnh Văn Lén và rất nhiều người khác, gần đây là Hồ Duy Hải cũng chẳng cần chứng cứ mà mà chỉ cần bằng mọi cách người ta có được cung theo ý muốn là tức khắc bị kết tội. Mạng con người còn nhỏ hơn con kiến thì mạng của những cái cây có đáng là gì khi người ta cứ muốn thế đấy, đứa nào làm gì được bố? Bố mà đã thích lên thì ông trời cũng chỉ là cái đinh gỉ thôi các con ạ !

Rất nhiều thứ đã bị kết tội và còn nhiều thứ khác cứ đợi đấy!!!

Tàn sát sinh linh thì nghiệp chướng nặng lắm đấy, giá phải trả không rẻ đâu các "bố đời" ạ! Cứ đợi đấy, đừng tưởng đỏ như vông, đông như tiết mà trốn được luật trời!

N.P.

Nguồn: FB Nguyễn Công Vỹ

 

“Lưu manh chính trị” ngồi ghế Chánh án tỉnh Phú Yên là ai?

01/12/2021

Đan Thanh 

1-12-2021

Tuần trước, nhân vật Trần Huy Đức đã được bổ nhiệm vào ghế Chánh án Tòa án tỉnh Phú Yên, nhiệm kỳ 5 năm, có hiệu lực kể từ hôm nay. Trần Huy Đức là ai? Có tài cán gì để nắm giữ trọng trách này?

Trần Huy Đức sinh năm 1975, tại Hoà Vang, TP Đà Nẵng. Cha của Đức là Trần Mẫn, sinh năm 1951, từng là Thẩm phán cấp cao, cựu Chánh tòa Phúc thẩm Tối cao ở Đà Nẵng.

Trần Mẫn là em ruột bà Trần Thị Thuỷ, cựu Phó Trưởng phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Bà Thủy là vợ Nguyễn Văn Chi, cựu Uỷ viên Bộ Chính trị khoá 10, Bí thư Trung ương đảng, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Trung ương hai khoá 9, 10.

Dây mơ rễ má như vậy, nên từ anh cán bộ toà án vô danh, Trần Mẫn được anh rể đẩy lên đến tột đỉnh. Trong một thời gian ngắn, Trần Mẫn lần lượt nắm giữ ghế Chánh án huyện Hoà Vang, Chánh án TP Đà Nẵng, rồi Chánh án Toà Phúc thẩm Tối cao tại Đà Nẵng, quyền lực bao trùm cả khu vực miền Trung và Tây Nguyên.

Tháng 4/2000, ông Trần Văn Thanh, Giám đốc CA Đà Nẵng chỉ đạo bắt giam Phạm Minh Thông, kẻ đưa hối lộ 4,4 tỷ đồng cho Nguyễn Bá Thanh, chủ tịch UBND TP Đà Nẵng và tuyên chiến, muốn bứng trọn “ổ tham nhũng” do Bá Thanh cầm đầu. Tiếc thay, Trần Văn Thanh “chọi” phải đá, khi Bá Thanh có đàn anh là Nguyễn Văn Chi bảo kê.

Cái giá mà Trần Văn Thanh phải trả khá đắt. Dù được chuyển về Bộ Công an, mang lon Thiếu tướng, Chánh Thanh tra Bộ Công an, nhưng tướng Thanh vẫn bị dàn cảnh, cài bẫy để lôi vào vụ án hình sự, bị khởi tố điều tra và truy tố trước toà. Ngồi ghế chủ toạ phiên toà xét xử và ra lệnh áp giải tướng Trần Văn Thanh hầu toà khi hôn mê trên cáng cứu thương năm 2009, chính là Trần Mẫn.

Phe nhóm chính trị của Nguyễn Bá Thanh thời đó là “bất khả chiến bại”. Ở Đà Nẵng, Bá Thanh có trong tay quân bài Lê Ngọc Nam, Giám đốc Công an, cùng đàn em do đích thân Nam tuyển dụng và giới thiệu với Tổng cục Tình báo Bộ Công an là Vũ “nhôm”, tức Phan Văn Anh Vũ.

Bên Viện Kiểm sát thành phố, Bá Thanh thu nạp được Viện trưởng Trần Thanh Vân và Nguyễn Hữu Linh (sau Linh lên Viện phó và vướng vô kỳ án “Dâm ô trẻ em dưới 16 tuổi”, chấn động cả nước vào năm 2019).

Phía toà án thì đã có Trần Mẫn “bao thầu”, Bá Thanh muốn tuyên ai bao nhiêu năm tù, đề nghị khởi tố ai thì cứ lập trình sẵn rồi trao cho Trần Mẫn, để ông ta “nhân danh nước Cộng hoà XHCN” mà tuyên án.

Ngoài Trung ương, Bá Thanh có đại ca Nguyễn Văn Chi và “bố già” Nguyễn Văn Hưởng, thứ trưởng Bộ Công an hiệp sức, nội công, ngoại kích. Tướng Trần Văn Thanh bị cô lập, phế bỏ binh quyền và ra toà là vậy.

Ảnh: Tướng Trần Văn Thanh hôn mê, hầu toà trên cáng cứu thương. Nguồn: VNE

Quay lại câu chuyện Trần Huy Đức, Trần Mẫn đã lo cho con trai từ A đến Z, từ chuyện kiếm cho “cậu ấm” tấm bằng chuyên tu Đại học Luật, cử nhân tại chức ĐH Kinh tế, thạc sĩ Luật, Cao cấp Chính trị…

Trước khi nghỉ chế độ, về vườn đuổi gà, Trần Mẫn đã kịp kéo con trai Trần Huy Đức từ cán bộ toà án cấp huyện về Toà án Thành phố để “quy hoạch” làm lãnh đạo. Tháng 3/2014, Trần Huy Đức được bổ nhiệm Phó Chánh án Tòa án TP Đà Nẵng.

Tháng 9/2016, sau khi yên vị trên ghế Uỷ viên Trung ương khoá 12, Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Nguyễn Xuân Anh đã điều động Trần Huy Đức, là em họ, con cậu ruột của Xuân Anh, rời Toà án về nắm giữ trọng trách Chánh Thanh tra UBND TP Đà Nẵng. Mục đích của Xuân Anh là trao cho Đức gươm lệnh để “chặt chém” tất cả những cán bộ sở ban ngành dưới quyền, làm trái ý chỉ đạo hoặc chung chi không đủ theo yêu cầu.

Dư luận Đà Nẵng cho rằng, những buổi yến tiệc sơn hào hải vị do Vũ “nhôm” tổ chức tại nhà riêng 82 Trần Quốc Toản, hoặc ở những nhà hàng sang trọng, người ta thấy thấp thoáng bóng dáng Trần Huy Đức và Viện phó Viện Kiểm sát Nguyễn Hữu Linh. Đức và Linh cũng là “bộ đôi” chạy án khét tiếng miền Trung. Ai bị bắt giam hay muốn tại ngoại, muốn án treo hay án tù… từ hình sự, kinh tế, đến hôn nhân gia đình, chia chác tài sản thừa kế… tất tật đều cứ tìm đến bộ đôi Trần Huy Đức – Nguyễn Hữu Linh.

Chân dung Chánh thanh tra Trần Huy Đức. Nguồn: Infonet

Ảnh: Cựu Viện phó VKS Nguyễn Hữu Linh. Nguồn: VNE

Giai đoạn này quan chức ở Đà Nẵng chia làm hai phe, đối đầu tranh giành quyền lực: Phe đảng do Xuân Anh và Thượng tá tình báo Vũ “nhôm” cầm đầu được ví là “du côn chính trị” và phe còn lại là “phe chính quyền”, tập hợp xung quanh Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Huỳnh Đức Thơ.

Hai phe đều tung ra hết những đòn phép, thủ đoạn, đánh nhau một mất một còn. Đỉnh điểm, Nguyễn Xuân Anh quyết tâm tiêu diệt ông Mai Đăng Hiếu, sinh năm 1971, Phó giám đốc Sở Ngoại vụ, một người xem thường và không chịu chung chi cho Nguyễn Xuân Anh, nhắm đánh “bắc cầu” phe Huỳnh Đức Thơ.

Một đoàn thanh tra liên ngành do bà Lương Nguyệt Thu, Uỷ viên Ban thường vụ, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Thành uỷ làm trưởng đoàn, các uỷ viên trong “bè lũ bốn tên” gồm:

– Trần Thị Kim Oanh, Phó Trưởng Ban Nội chính Thành ủy;

– Trần Huy Đức, Bí thư Đảng ủy, Chánh Thanh tra thành phố;

– Lê Thị Thu Hạnh, Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ thành phố;

– Trần Văn Chung, Bí thư Chi bộ, đại tá, Trưởng phòng An ninh Kinh tế, Công an thành phố Đà Nẵng.

Vốn xuất thân cán bộ ngoại giao chính trực, Mai Đăng Hiếu hoàn toàn không biết vòng vây đang siết chặt và các chỉ đạo triệt hạ đang nhắm vào mình. Rất may, trưởng đoàn Lương Nguyệt Thu không đồng ý với đề nghị của “bè lũ bốn tên” về việc khai trừ đảng, mở đường cho việc khởi tố và bắt giam Mai Đăng Hiếu.

Mưu sự không thành, “bè lũ bốn tên” đã quay sang ký tên tập thể, sử dụng con dấu của cơ quan, đơn vị đóng vào văn bản có nội dung tố cáo, vu khống bà Lương Nguyệt Thu. Hành động của “bè lũ bốn tên” vi phạm Quy định số 47-QĐ/TW ngày 1/11/2011 của Ban Chấp hành Trung ương về những điều đảng viên không được làm và cái kết là cả Trần Thị Kim Oanh, Trần Huy Đức, Lê Thị Thu Hạnh và Trần Đình Chung đều nhận án kỷ luật “khiển trách” cả về mặt đảng và chính quyền.

Nhiều cán bộ đảng viên tại Đà Nẵng cho rằng, “bè lũ bốn tên” đã tốn khá nhiều tiền để… chạy án, vì lẽ ra mức kỷ luật dành cho các nhân vật này, công cụ của phe nhóm thao túng chính trị, phải là khai trừ ra khỏi đảng.

Tháng 10/2017, Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Nguyễn Xuân Anh bị cách tất cả các chức vụ, bị đuổi ra khỏi Ban Cchấp hành Trung ương. Dư luận lại rộ lên thông tin “bè lũ bốn tên”, trong đó có Trần Huy Đức vẫn tại vị, nhờ đã “chung chi” đầy đủ cho Trương Quang Nghĩa, tân Bí thư Đà Nẵng, được Trung ương điều về thay Nguyễn Xuân Anh.

Không hổ danh cha nào con nấy, khi có chỗ dựa mới, Chánh thanh tra Trần Huy Đức lại bắt đầu đi “thu xâu” các sở ban ngành có dấu hiệu tham nhũng, làm trái các quy định nhà nước. Các công ty đầu tư kinh doanh nhà, công ty công trình công ích, các Ban quản lý dự án… là những nơi phải cống nộp tiền tỷ cho quan thanh tra Trần Huy Đức.

Có một nơi sai phạm ngút trời đó là Sở Y tế thì không thấy quan thanh tra Trần Huy Đức sờ vào. Nơi đây từ quan chức cấp sở, đến lãnh đạo các bệnh viện công lập, Trung tâm Y tế quận huyện “ăn” rất dày. Gần nửa tỷ đồng cho một suất tuyển viên chức y tế, nâng khống vật tư thiết bị y tế để rút ruột ngân sách nhà nước, lập công ty “sân sau” để đấu thầu thuốc, gian lận trong các hợp đồng mua bán trang thiết bị đắt tiền, đẻ ra đủ các kiểu hút máu bệnh nhân… là những điều gây phẫn nộ, nhức nhối trong dân chúng Đà Nẵng!

Ấy thế mà con “kền kền” đầu đàn Giám đốc Sở Y tế Ngô Thị Kim Yến không hề hấn gì, ngược lại còn được Thanh tra thành phố nhắm mắt làm ngơ, để rồi tái cử Thành uỷ viên, đại biểu HĐND TP và nhảy tót lên chức Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng. Trách nhiệm này thuộc về Chánh thanh tra Trần Huy Đức, vì Ngô Thị Kim Yến là người cùng phe nhóm chính trị với Đức và cũng là cháu ruột ông Nguyễn Văn Chi.

“Kền kền” Ngô Thị Kim Yến, Giám đốc Sở Y tế Đà Nẵng

Tại Đại hội lần thứ 22 đảng bộ Đà Nẵng, khi chuẩn bị cơ cấu nhân sự, người ta gạt bỏ nhân vật được xem là “du côn chính trị” Trần Huy Đức. Vì vậy tháng 3/2020, Đức nhanh chân xin rút khỏi ghế Chánh Thanh tra, để “chạy” cho được về vị trí Chánh Văn phòng Toà án Cấp cao ở Đà Nẵng.

Ngày 22/11/2021, ông Nguyễn Hòa Bình, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương đảng, Chánh án Tối cao, đã trao quyết định bổ nhiệm Trần Huy Đức giữ chức Chánh án Tòa án tỉnh Phú Yên, nhiệm kỳ 5 năm, kể từ hôm nay, ngày 1/12/2021.

Chánh án Tối cao Nguyễn Hoà Bình (trái) trao quyết định cho Trần Huy Đức. Nguồn: TTXVN

Tân Chánh án Trần Huy Đức phát biểu. Nguồn: TTXVN

Như vậy cha con Trần Mẫn – Trần Huy Đức sắp hoàn thành “cuộc đua kỳ thú” đầy toan tính, rằng vài năm ngồi ghế Chánh án Phú Yên, Đức sẽ gom đủ “cả vốn lẫn lời” để quay về nắm trọng trách Phó Chánh tòa Cấp cao tại Đà Nẵng, thậm chí có thể ngoi lên tranh ghế Chánh án Toà án cấp cao Đà Nẵng.

Vùng đất Phú Yên nghèo, xếp hạng 39/63 toàn quốc, thu nhập bình quân đầu người khoảng 3 triệu đồng/ tháng nhưng quan chức thì giàu nứt đố đổ vách, vì chúng “ăn của dân không chừa bất cứ thứ gì”.

Năm 2019, Lê Văn Phước, cựu Chánh án TAND tỉnh Phú Yên bị tuyên phạt 15 năm 6 tháng tù về tội “Tham ô tài sản”. Năm 2020, Toà phúc thẩm giảm xuống còn 12 năm 6 tháng tù. Không biết rồi đây bao nhiêu tài sản, ngân sách nhà nước sẽ chảy vào túi tham và bao nhiêu dân nghèo Phú Yên sẽ lãnh oan án dưới bàn tay của “du côn chính trị” Chánh án Trần Huy Đức?

 

Trao đổi với tiên sinh Nguyễn Văn Nghệ

01/12/2021

Nguyễn Đình Cống

1-12-2021

GS Trần Ngọc Thêm viết: “Cần chấm dứt sử dụng khẩu hiệu ‘Tiên học lễ, hậu học văn’ để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo…”. Theo tôi, viết như thế không sai, nhưng chỉ đúng một phần. Không phải toàn bộ “lễ” cản trở tư duy phản biện mà chỉ một phần nào đó của “lễ” có tác dụng cản trở hành động phản biện của người dưới đối với người trên (bị cho là vô lễ vì dám cãi lại, dám phản bác).

Còn để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo thì cần chống lại lực cản lớn gấp hàng ngàn, hàng vạn lần cái điều do một phần của lễ giáo. Lực cản này nhiều người thấy rõ, đã viết nhiều nơi, gần đây được Hiếu Chân vạch ra (bài: Nói thêm về điều ông Thêm không dám nói…), Hà Sĩ Phu nhắc lại (bài: Thế nào là Tiên học lễ, hậu học văn) và một vài tác giả khác đề cập đến.

Tuy nêu nhận xét như trên, nhưng tôi hưởng ứng việc bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ…” như đã giải thích trong bài “Hưởng ứng GS Trần Ngọc Thêm”. Đó là bỏ khẩu hiệu chứ không bỏ việc học “lễ”, bỏ là bỏ việc học “lễ” được đặt lên hàng đầu khi mà trong nội dung của “lễ” có những phần không còn thích hợp.

Điều cần thiết trước tiên là đề cao đạo nghĩa làm người, là học làm người lương thiện, người tử tế. Trong con người đó thì “lễ” chỉ chiếm phần nhỏ và nặng về hình thức, còn có nhiều thứ khác quan trọng hơn. Ông cha ta đề cao việc học lễ là đúng, là phù hợp với thời trước, còn ngày nay nếu đề lên cao quá việc học lễ (Tiên học…) thì bên cạnh cái lợi còn gặp phải cái hại, trong khi vẫn có thể và nên dùng biện pháp khác có hiệu quả hơn là dùng khẩu hiệu để thực hành đạo đức.

Đã có nhiều tác giả viết bài bênh vực cho “lễ”, trong đó tôi thấy các bài của Tiên sinh Nguyễn Văn Nghệ là đáng quan tâm. Tiên sinh đã dẫn ra rất nhiều câu để chứng minh cho sự cần thiết của “lễ”. Nếu chỉ đọc những câu lấy từ các sách kinh điển của Đạo Nho như Luận Ngữ, Lễ Ký, Mạnh Tử thì Tiên sinh hoàn toàn đúng. Nhưng xin nhớ rằng “Tận tín thư bất như vô thư” (Quá tin vào sách thì thà không có sách). Ngoài những câu đã được tiên sinh trích dẫn, tôi xin bổ sung vài câu liên quan về thực hành lễ, ví như câu “Tư bất xuất kỳ vị… Bất tại kỳ vị bất mưu kỳ chính …” Tuy vậy, ngoài sách kinh điển ra hãy dùng cuộc sống và các trường phái khác để đối chiếu, để kiểm chứng.

Theo sách vở, cũng như theo sự trình bày của Tiên sinh, thì Lễ rất quan trọng vì nó làm cho mọi sinh hoạt có quy củ, cũng giống như hiện tại người ta nói về luật pháp, tiêu chuẩn, quy trình, quy phạm, điều lệ, nội quy v.v… Tất cả những thứ đó là rất cần thiết, nhưng chưa phải là bản chất, nó chỉ thể hiện ra bên ngoài dưới cái vỏ hình thức. Bản chất là tinh thần chứa bên trong. Đó là đạo lý, công lý, là sự nghiêm khắc kết hợp với nhân đạo, bao dung, là tôn trọng nhân quyền và dân chủ. Với Đạo Phật, đó là “TÂM”. Với đạo làm người thì đó là lòng trung thực, tình yêu thương và tôn trọng đồng loại, là đức tính tự tin, tự lập, tự trọng, là đức liêm chính. Trong nội dung của “lễ” không có những thứ này. Nếu ở một nơi nào đó có ai ghép những đức tính vừa nêu vào với “lễ” thì phải chăng đó là sự gán ghép khập khiễng.

Với trẻ khi chưa có trí khôn, chưa có nhận thức thì có thể dạy vài điều về lễ phép một cách hình thức, máy móc như chào hỏi, thưa gửi. Nhưng với trẻ đã có trí khôn thì phải quan tâm nhiều hơn đến đạo lý. Khi xem lễ là những bông hoa đẹp trên thân cây thì đạo lý là gốc rễ. Hãy chăm lo cho gốc rễ bền vững rồi sau mới chăm cho hoa lá.

Trong đời tôi đã từng gặp những nhà giáo dục rất biết chăm lo đến dạy đạo nghĩa, trên cơ sở đó mới dạy về lễ. Cách giáo dục như vậy tạo nên những con người có phẩm chất cao. Ngược lại những bậc bề trên nặng về dạy lễ mà không chú ý đúng mức đến đạo lý thì dễ phạm phải những lệch lạc, tạo nên những đứa trẻ thụ động hoặc đa nhân cách.

Tạo nên trẻ theo kiểu con ngoan, trò giỏi, chỉ biết thụ động vâng lời, không biết suy nghĩ linh hoạt khi người giáo dục còn giữ được nhân cách để làm gương và trẻ là những đứa yếu bản lĩnh. Tạo nên trẻ đa nhân cách khi chúng là những đứa có bản lĩnh mà người giáo dục lại không thực hiện được “thân giáo”, không nêu được gương tốt cho trẻ. Phải chăng đó là những kẻ “xảo ngôn lệnh sắc” (nói hay, mặc đẹp), những kẻ đạo đức giả.

Tôi đã biết những đứa trẻ rất lễ phép trước mặt cha mẹ, ông bà, nhưng lại là tay trộm cắp siêu hạng. Tôi đã chứng kiến những người rất lễ phép với cấp trên ở trước mặt, nhưng sau lưng thì chửi rủa thậm tệ. Tôi cũng biết nhiều trường hợp người ta dựa vào sự kiên định theo chủ nghĩa mà đàn áp tàn khốc những người bất đồng chính kiến, những người làm phản biện, họ cho như thế là thực hành lễ giáo của họ. Chắc rằng tiên sinh Nguyễn Văn Nghệ và nhiều người khác cũng biết những chuyện tương tự.

Tôi đã đọc ở đâu đó ý sau: Giữa vợ – chồng, cha mẹ – con cái, thầy – trò… nếu không có lễ, không giữ được lễ thì không thể có sự yêu thương, kính trọng cần thiết. Tôi nghĩ ngược lại hoàn toàn. Chính là tại vì giữa họ thiếu tình yêu thương, thiếu sự kính trọng mới để xảy ra sự thiếu lễ. Phải chăng đã có ai đó nhầm lẫn giữa nguyên nhân và kết quả.

Theo Lão Tử thì quan trọng nhất là Đạo, mất Đạo mới cần đến Đức, sau Đức là Nhân, sau Nhân là Nghĩa, sau Nghĩa mới đến Lễ. Thế mà đề lên hàng đầu việc học lễ thì Đạo, Đức, Nhân, Nghĩa đặt vào đâu? Học lễ, hành lễ xin cứ học, cứ hành, chỉ đừng nêu thành khẩu hiệu và đặt nó lên hàng đầu. Ở các nước người ta vẫn thực hành việc giao tiếp có văn hóa, người ta tôn trọng tự do và sự khác biệt, nhưng không nêu ra khẩu hiệu tiên học cái này, hậu học cái kia. Phải chăng đó là một kiểu “Vô Vi”.

Xã hội VN trong thời gian qua có sự xuống cấp đạo đức. Một số người hy vọng đề cao việc học lễ thì sẽ cứu vãn được tình thế, vì vậy mà ủng hộ hết lòng khẩu hiệu “Tiên học lễ”. Nguyên nhân cơ bản làm xuống cấp đạo đức nằm ở nơi khác chứ không nằm ở nơi không dùng khẩu hiệu “Tiên học lễ”. Vì thế, dù cho đề lên rất cao, hô rát cả họng hàng ngày câu khẩu hiệu đó, nhưng không tìm đúng nguyên nhân cơ bản để khắc phục, thì vẫn phải nhìn đạo đức tiếp tục xuống cấp hơn nữa.

Phải chăng nguyên nhân cơ bản làm xuống cấp đạo đức cũng trùng với nguyên nhân hạn chế sự phản biện và sáng tạo đã viết ở trên?

Những bài viết của ông Nguyễn Văn Nghệ tỏ rõ sự học vấn uyên thâm, lòng thiết tha mong mỏi chấn hưng đạo đức. Tôi xin gọi là “Tiên sinh” để thể hiện lòng kính trọng, đoán rằng ông lớn tuổi hơn tôi. Nhưng nếu không lớn tuổi hơn mà có học vấn uyên thâm thì cũng đáng được gọi là “tiên sinh” trước khi có thể trở thành bằng hữu.

Có vài lời trao đổi, mong thể hiện được lòng chân thành. Tiên sinh có lời gì trao đổi, xin gửi cho tôi tại địa chỉ: ndcong37@gmail.com (37 là năm sinh).

 

Tâm tư gửi đến Bộ trưởng Quốc phòng

01/12/2021

Mạc Văn Trang

1-12-2021

Kính thưa Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang,

Bộ trưởng là người được nhiều người dân kỳ vọng, nên tôi, một công dân 84 tuổi, tha thiết gửi đến Bộ trưởng mấy điều tâm tư sau đây.

1. Thực tình mà nói, mấy đời Bộ trưởng Quốc phòng trước đây, trong quân đội có nhiều tiêu cực: Chuyện sử dụng đất quốc phòng vào mục tích tư lợi, chuyện “thị trường sao vạch” và nhiều chuyện tiêu cực khác, nên hàng loạt tướng tá bị kỷ luật, bị vào tù. Ai trải đời một chút cũng hiểu, khi quân lính nhìn vào tướng tá, những người chỉ huy của mình mà không thấy đủ NHÂN, TRÍ, DŨNG, LIÊM thì quân pháp và sức chiến đấu của quân đội sẽ suy giảm lớn.

Việc chấn chỉnh quân đội phải từ trên xuống dưới là rất đúng, cho nên vừa qua việc xử lý nghiêm một số tướng, tá hư hỏng, lòng quân và dân thấy vững tin hơn vào Bộ trưởng. Tuy nhiên công việc này còn phải làm rất nhiều, chấn chỉnh đến các quân khu, các Ban chỉ huy quân sự tỉnh, đến tận các đơn vị cơ sở đại đội, trung đội… Có như vậy quân đội ta mới thực sự “trên dưới một lòng”, tạo nên sức mạnh vô địch trong bảo vệ Tổ quốc.

2. Nhiều người dân rất lo lắng về chuyện BẠO LỰC trong binh sĩ.

Mọi chuyện trong quân đội xưa nay rất bí mật, như là một thế giới riêng, Bộ trưởng Quốc phòng cũng chưa thấy phải điều trần, chất vấn tại Quốc hội. Cái gì không công khai minh bạch sẽ có nhiều chuyện khuất tất. Nhờ phương tiện thông tin hiện đại nên nhiều clip chiến sĩ quân đội, nhất là tân binh bị bạo hành đã lọt ra ngoài, lan truyền trên mạng xã hội, khiến người dân lo lắng.

Đã xảy ra nhiều cái chết bất thường của quân nhân, nhất là cái chết gần đây của chiến sĩ Trần Đức Đô (SN 2002, trú tại Từ Sơn, Bắc Ninh; thuộc Đại đội 14, Tiểu đoàn 4, Trường Quân sự Quân khu 1). “Về nguyên nhân tử vong: Tại Bản kết luận giám định pháp y về tử thi của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Thái Nguyên kết luận: Nguyên nhân chết của quân nhân Trần Đức Đô là ngạt do treo cổ”…

Nhưng gia đình vẫn nghi ngờ, vì có nhiều vết bầm dập trên cơ thể tử thi. Rồi đám tang của một quân nhân tự treo cổ, chẳng vì lý do chính đáng nào, có thể coi như đào ngũ, sao lại được đơn vị hết lòng chăm lo, tổ chức tang lễ như một Liệt sĩ? Dư luận không khỏi lăn tăn, có khuất tất gì chăng?

Mới đây lại một lính trẻ tử vong bất thường, cũng gây xôn xao:

“Đồng chí Nguyễn Văn Thiên sinh ngày 10/10/1998; nhập ngũ: tháng 02/2020; cấp bậc: Binh nhất; chức vụ: Chiến sỹ; đơn vị: Trung đội Thông tin, Tiểu đoàn BB50, Trung đoàn BB991; quê quán: Xã Đức Thạnh, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi; trú quán: Thôn 2, xã Nghĩa An, huyện KBang, tỉnh Gia Lai”, do đi tắm, đột quỵ, té ngã rồi tử vong.

Do tình trạng bạo lực trong quân đội diễn ra là có thật, nên những cái chết bất thường của các chiến sĩ trẻ gây ra nhiều lo lắng, ảnh hưởng đến niềm tin vào quân đội.

Mong rằng Bộ Trường quan tâm cho điều tra khách quan những cái chết bất thường có dấu hiệu mờ ám, đem sự thật ra ánh sáng công lý để toàn quân, toàn dân yên lòng, tin tưởng vào quân đội.

Rất mong Bộ trưởng quan tâm đến tâm tư của một công dân yêu nước, tự hào về quân đội ta và luôn luôn mong muốn Quân đội Nhân dân Việt Nam là vô địch trong bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ Nhân dân!

*Mạc Văn Trang, ngụ tại Khu căn hộ Phú Mỹ Thuận, quận Nhà Bè, Sài Gòn.

 

Khi dân xa đảng

01/12/2021

Lê Minh Nguyên

1-12-2021

Mỹ là siêu cường số một đóng vai trò lãnh đạo thế giới lâu nay. Mỹ đã làm nhiệm vụ gìn giữ an ninh trật tự thế giới và trách nhiệm này không nước nào muốn chia sẻ, bởi vì rất tốn kém.

Liên Âu không làm được việc này và Trung Quốc cũng không muốn chia sẻ, bằng chứng là dưới thời Hồ cẩm Đào, ông thủ tướng Ôn Gia Bảo nói rằng Trung Quốc là một quốc gia đang phát triển nên không thể gánh vác được.

Ngày nay với vai trò giữ gìn an ninh trật tự thế giới mà các quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang bị TQ đe dọa, Mỹ đang có chiến lược không cho Trung Quốc phá hoại nền tảng luật pháp quốc tế.

Trong nhiệm vụ này, Mỹ cần liên minh với những quốc gia trong vùng mà trong đó có Việt Nam, bởi vì Việt Nam có yếu tố địa chính trị vô cùng quan trọng, là cửa ngõ tiến nam của Trung Quốc đi xuống vùng Đông Nam Á, cũng như Nhật là cửa ngõ tiến Đông của Trung Quốc đi ra Thái Bình Dương.

Chính vì vậy mà Mỹ sẵn sàng tạo tình huống, viện trợ vaccine đã trên 20 triệu liều không kèm theo điều kiện nào và viện trợ kinh tế để lấy lòng người dân Việt Nam.

Điều rõ ràng là, người dân càng ngày càng hướng về phía Mỹ, trong khi đó thì đảng Cộng sản Việt Nam một mặt tiếp tục ngửa tay xin và nhận viện trợ của Mỹ từ vaccine cho tới những chương trình sông Mekong hay vấn đề an ninh biển. Mặt khác, đảng CSVN ra vẻ ta đây ngon lành, đã đánh Mỹ tơi tả.

Điều này làm cho đảng CSVN càng ngày càng xa dân, trong khi dân chúng càng ngày càng hướng về Mỹ.

Cô hoa hậu Đỗ Thị Hà không có lỗi khi đánh đàn bài “Cô gái vót chông” vì mới 20 tuổi, chưa đủ sự hiểu biết về chính trị quốc tế và lại chịu sự hướng dẫn chặt chẽ của đảng CSVN khi đi thi hoa hậu thế giới.

Điều đáng trách ở đây là chính đảng CSVN trong thâm sâu đã mang đầy tự ti mặc cảm, nên khi phát tiết ra ngoài thì đầy vẻ cao ngạo tự tôn. Đảng CSVN đã đưa đất nước đi về hướng sai của lịch sử nhân loại và bây giờ đảng CSVN đang tự bắn vào chân mình vì một ngày không xa, khi mà lòng dân và ý chí của Mỹ trong vấn đề dân chủ, nhân quyền gặp nhau ở giao điểm thì đảng CSVN sẽ bị gạt ra ngoài lề xã hội. Đảng sẽ như con cá không có nước.

Hãy nhìn lòng dân hôm nay họ hướng về Mỹ như thế nào, và Mỹ có 5 bước để đi ở Việt Nam, mà bây giờ họ đã đi hai bước, đó là tạo tình huống và viện trợ kinh tế. Những bước kế tiếp, nếu [Mỹ] có được lòng dân [Việt Nam], thì đảng CSVN sẽ đến ngày cáo chung, theo luật già cỗi của thiên nhiên.

 

Nổ nữa đi cho vui tai

30/11/2021

Chu Mộng Long

30-11-2021

Ngay từ đầu, khi dịch tấn công Vũ Hán và Âu – Mỹ, báo chí và dư luận viên đã nổ hơn bom nguyên tử, rằng Việt Nam là “cường quốc sản xuất và xuất khẩu vaccine”.

Không biết thế giới có mong chờ không chứ người Việt thì chờ mỏi cổ. Chờ mãi rồi phải xin vaccine của Anh, Mỹ, cùng đường nhập luôn cả vaccine Tàu với bản hợp đồng… chết ai nấy chịu.

Vài ba hôm nay nghe WHO công bố biến thế mới Omicron, các dư luận viên lại tiếp tục nổ to hơn bom nhiệt hạch. Rằng, Việt Nam “đang phát triển vaccine chống biến thế Omicron” và so với các hãng vaccine nước ngoài, “Việt Nam đang ở lợi thế khủng”. Tin đi, không phải chỉ không đi xin vaccine nữa mà còn sắp giàu to nhờ xuất khẩu vaccine. Xem chừng nhờ xuất khẩu vaccnine mà ngân sách tăng lên bằng tổng tiền vàng ngân hàng thế giới cộng lại?

Đột nhiên chiều nay lại nghe báo loan tin: “Nhóm nghiên cứu vaccine Covid-19 Covivac quyết định tạm ngừng thử nghiệm giai đoạn ba do khó khăn trong tìm tuyển tình nguyện viên đủ điều kiện“. Vậy là kết thúc một quy trình nghiên cứu. Không chừng lịch sử sau này sẽ ghi, rằng bom vaccine nổ to hơn bom nguyên tử hay nhiệt hạch, kết quả là không chết virus mà chết hơn 23 ngàn người Việt???

Khổ thân anh Vinavaccine! Đất nước có hơn 90 triệu dân, trong đó gần 5 triệu đảng viên và gần 10 triệu đoàn viên thanh niên mà không tìm ra 4000 tình nguyện viên thử vaccine? Đã tiên phong mọi mặt mà sao không tiên phong thử vaccine? Hay là do tiên phong tiêm vaccine Anh – Mỹ rồi nên không thèm thử vaccine mang nhãn hiệu Vina?

Tôi nghe có trên 10.000 chiến sỹ chuyên nổ bom mà sao không huy động ra thử vaccine Vina để cứu dân cứu nước? Sợ bị rủi ro thì không có ai tác chiến không gian mạng à?

Mà thôi, biện bạch hay khóc lóc làm gì? Đã có biến thể mới thì thử nghiệm giai đoạn 3 vaccine cũ làm gì nữa? Để dự phòng chữa cúm gà à? Nghe nói Nhóm nghiên cứu vaccine Covid-19 Covivac đã đệ đơn xin chuyển quỹ vaccine sang dự án nghiên cứu, nếu đã có rồi thì cho dư luận viên và báo chí cứ… nổ bom tiếp đi, nghe cũng vui tai.

Cũng lạ. Cả thế giới với bao nhiêu cường quốc, cũng chỉ có dăm ba nước sản xuất được vaccine, có thấy quốc gia nào sỉ đến mức phải nổ???

 

Hỗ trợ… 2.000 đồng để… khắc phục hậu quả thiên tai vẫn… đúng!

30/11/2021

Dù khó tin nhưng sự kiện bà Nguyễn Thị Kim Truyện ngụ ở xã Tam Vinh, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam được… hỗ trợ… 2.000 đồng để bù đắp… một số thiệt hại mà hai trận bão số 6 và số 9 hồi năm ngoái gây ra là… thật!

Ngoài việc… chứng thực, ông Nguyễn Văn Phú – Chủ tịch xã Tam Vinh – giải thích thêm, đại khái: Theo qui định, mức hỗ trợ đối với thiệt hại hơn 70% về cây công nghiệp, cây ăn trái là… 4 triệu đồng/héc ta. Do diện tích bị thiệt hại của bà Truyện khoảng… 10 mét vuông , nên… hỗ trợ… 2.000 đồng là… đúng qui định. Theo ông Phú: Không chỉ bà Truyện, ở xã Tam Vinh có tới… 31 trường hợp được hỗ trợ dưới… 10.000 đồng (*)!

Cứ như lời ông Phú phân trần với báo giới thì hệ thống công quyền địa phương rất… cựctrong việc thực hiện… chính sách hỗ trợ thiệt hại do thiên tai: Tổ chức cho nạn dân kê khai thiệt hại. Tổ chức kiểm tra mức độ thiệt hại. Tổ chức định giá thiệt hại. Lập danh sách những cá nhân, gia đình cần được hỗ trợ, số tiền được hỗ trợ. Lãnh đạo xã xem xét – phê duyệt rồi gửi cho chính quyền huyện thẩm tra – phê duyệt.

Chẳng riêng hệ thống công quyền, nạn dân cũng… cực chẳng kém! Họ phải… kê khai thiệt hại, nộp, tiếp đội ngũ thẩm định thiệt hại, chờ đợi kết quả suốt một năm, cuối cùng phải đến địa điểm được chỉ định chờ cả buổi!

Vì sao cả hai phía – thực thi chính sách và thụ hưởng – mất rất nhiều sức lực, thời gian nhưng kết quả… hỗ trợ thiệt hại do thiên tai chỉ… 2.000 đồng như bà Truyện hoặc… dưới… 10.000 đồng như 30 gia đình khác ở Tam Vinh, Phú Ninh, Quảng Nam?

Giống như mọi người có nhận thức ở mức độ từ… bình thường trở lên, Chủ tịch xã Tam Vinh cũng thừa nhận, rõ ràng để dân chờ đợi mòn mỏi rồi cuối cùng nhận về khoản hỗ trợ thiệt hại do thiên tai chỉ… 2.000 đồng hay… dưới 10.000 đồng… là… thấy khó cho dân! Song giống như tất cả các viên chức hữu trách thường phát ngôn về công vụ, ông Chủ tịch xã cũng khẳng định: Tất cả đều đúng với… qui trình, qui định!

***

Khó có thể tìm được ai nghĩ rằng, những khoản… hỗ trợ trị giá… 2.000 đồng hoặc…dưới 10.000 đồng để… khắc phục hậu quả thiên tai là… bình thường. Tuy nhiên điều quan trọng nhất không nằm ở đó. Điều quan trọng nhất nằm ở chỗ hệ thống chính trị, hệ thống công quyền từ trên xuống dưới và ngược lại từ dưới lên trên xem sự bất thường đến mức phi lý ấy là… đương nhiên vì không có gì sai với…qui trình và… qui định!

Trước giờ, đủ thứ chuyện bất thường đến mức phi lý liên tục xảy ra trên xứ sở này, đối với dân tộc này nhưng cứ ngẫm mà xem, đã có bao giờ những viên chức hữu trách nhận sai, kể cả khi hậu quả trở thành nhãn tiền? Ở Việt Nam, qui trình và qui định không tạo lập tiêu chí, chuẩn mực, đó chỉ là vỏ để đề phòng, giúp tránh phải nhận sai, phải nhận trách nhiệm và duy trì sự khốn khổ chưa biết đến lúc nào mới tới điểm dừng!

Chú thích

(*) https://tuoitre.vn/mot-nguoi-o-quang-nam-nhan-ho-tro-thiet-hai-do-bao-voi-so-tien-2-000-dong-20211126094940772.htm